سوره قصص — آيت 1

1. لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

هن آيت ۾ فقط ٽي مقطّع حرف آهن: "ط"، "س"، "م". اهي عربي ٻوليءَ جا حرف آهن، جن کي "حروف مقطّعه" چئبو آهي، يعني اهڙا اکر جيڪي الڳ الڳ پڙهيا وڃن ٿا، هڪ لفظ جي صورت ۾ نه. انهن جي حقيقي معنيٰ الله تعاليٰ کي ئي معلوم آهي، پر قرآن مجيد جي ڪيترن سورتن جي شروعات ۾ اهڙا حرف اچڻ جو هڪ مقصد اهو آهي ته قرآن جي اعجاز ۽ عظمت ظاهر ٿئي، ۽ ماڻهن جو ڌيان ان ڏانهن مبذول ٿئي.

1. آيت جي تفسير:

هي آيت سورة قصص جي شروعات آهي، جنهن ۾ الله تعاليٰ "طسم" فرمايو آهي. اهي مقطّع حرف قرآن مجيد جي هڪ خاص اسلوب جو حصو آهن، جيئن سورة البقرة جي شروعات ۾ "الم"، سورة يس ۾ "يس" ۽ ٻين سورتن ۾ به اهڙا حرف آيا آهن. انهن حرفن جي پوري معنيٰ ۽ حڪمت الله تعاليٰ جي علم ۾ آهي، پر انهن جو هڪ وڏو مقصد اهو آهي ته قرآن مجيد جي فصاحت ۽ بلاغت جو مظاهرو ٿئي، ۽ اهو ثابت ٿئي ته هي ڪلام انساني طاقت کان مٿانهون ۽ الله تعاليٰ جو نازل ٿيل ڪلام آهي. اهي حرف ان ڳالهه جي به نشاندهي ڪن ٿا ته قرآن عربي ٻوليءَ جي انهن ئي حرفن مان ٺهيل آهي، جيڪي ماڻهو روزمره استعمال ڪن ٿا، پر انهن کي اهڙي ترتيب ۽ انداز ۾ آڻڻ انسان جي وس کان ٻاهر آهي. ان ڪري هي آيت انسان کي غور ۽ فڪر ڏانهن سڏي ٿي ته هو قرآن جي عظمت ۽ ان جي الاهي هجڻ تي ايمان آڻي.

1. هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• قرآن مجيد جو هر حرف ۽ هر لفظ حڪمت ۽ علم سان ڀريل آهي، جيتوڻيڪ ڪن حرفن جي معنيٰ اسان کي مڪمل طور تي معلوم نه هجي، پر انهن تي ايمان آڻڻ ۽ انهن کي احترام سان پڙهڻ اسان جي ايمان جو حصو آهي.
• اهي مقطّع حرف اسان کي سيکارين ٿا ته قرآن مجيد هڪ معجزه آهي، جنهن جي مثل آڻڻ انسانن ۽ جنن جي گڏجي ڪوشش سان به ممڪن نه آهي.
• قرآن مجيد جي تلاوت ۽ ان تي غور ويچار ڪرڻ اسان کي الله تعاليٰ جي ويجهو ڪري ٿو ۽ اسان جي دلين ۾ ان جي محبت ۽ ان جي پيرويءَ جو جذبو پيدا ڪري ٿو.
• اهڙن حرفن تي غور ڪرڻ اسان کي عاجزي ۽ انڪساري سيکاري ٿو ته اسان جو علم محدود آهي ۽ الله تعاليٰ جو علم بي انتها آهي.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن مجيد کي محبت ۽ شوق سان پڙهون، ان جي معنيٰ سمجهڻ جي ڪوشش ڪريون، ۽ ان جي تعليمات کي پنهنجي زندگيءَ ۾ لاڳو ڪريون، ته جيئن دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي حاصل ڪري سگهون.