وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ۖ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ٢٣٤
🔤 Transliteration
Wallazeena yutawaffawna minkum wa yazaroona azwaajai yatarabbasna bi anfusihinna arba`ata ashhurinw wa `ashran fa izaa balaghna ajalahunna falaa junaaha `alaikum feemaa fa`alna feee anfusihinna bilma`roof; wallaahu bimaa ta`maloona Khabeer
📖 Тәрҗемә (Татарча)
📖 Татарча
Сезләрдән кайбер ирләр хатыннарын калдырып үлеп китсәләр, ул хатын гыйтдәтне дүрт ай ун көн көтәр. Әгәр ул хатыннарның гыйтдәтләре үтсә, сез валиләргә гөнаһ булмас, аларның шәригатькә моафикъ зиннәтләнүләрендә. Аллаһ сезнең кылган эшләрегездән хәбәрдәр.
🌐 Additional reference in Русский
Сүзләрнең мәгънәләре:
- يُتَوَفَّوْنَ — үләләр, вафат булалар (тулысынча гомерләре тәмамлана).
- يَذَرُونَ — калдыралар, ташлап китәләр.
- أَزْوَاجًا — хатыннар, тормыш иптәшләре.
- يَتَرَبَّصْنَ — көтәләр, сабыр итәләр (гыйддәт саклыйлар).
- بِأَنفُسِهِنَّ — үзләре (үз ихтыярлары белән, мәҗбүрилексез).
- أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا — дүрт ай һәм ун төн (яки ун көн).
- أَجَلَهُنَّ — аларның (гыйддәт) вакыты тәмамлану.
- جُنَاحٌ — гөнаһ, гаеп, авырлык.
- بِالْمَعْرُوفِ — шәригать һәм гореф-гадәт буенча рөхсәт ителгән рәвештә.
- خَبِيرٌ — һәрнәрсәне белүче, хәбәрдар.
Аять тәфсире:
Сезнең арагыздан үлгән һәм артларында хатыннарын калдырган ирләрнең хатыннарына — әгәр алар йөкле булмасалар — дүрт ай һәм ун көн дәвамында гыйддәт тоту (ягъни көтү) вәҗеб була. Бу вакыт эчендә алар ирләренең өеннән чыгарга, матурланырга (зиннәтләнергә) һәм башка иргә кияүгә чыгарга хаклы түгелләр. Әгәр хатын йөкле булса, аның гыйддәте балага узу белән тәмамлана.
Әгәр хатыннар бу билгеләнгән вакытны тулысынча уздырсалар һәм гыйддәтләре тәмамланса, ул чакта сезгә, ирләрнең якыннарына һәм вәлиләренә, аларның үзләре турында шәригать һәм гореф-гадәт чикләрендә кабул иткән карарлары өчен — мәсәлән, өйдән чыгу, матурлану яки башка иргә кияүгә чыгу кебек эшләре өчен — гөнаһ юк. Бу эшләрдә аларга каршы түгел, киресенчә, аларны хуплап, дөрес юл күрсәтеп ярдәм итәргә кирәк.
Аллаһ сезнең барлык гамәлләрегезне — ачык һәм яшерен эшләрегезне дә — тулысынча белә һәм белүчедер. Ул сезнең һәрберегезгә кылган эшләрегезгә карап тиешле әҗер яки җәза бирәчәк.
Аятьтән алынган файдалар:
- Ислам — гаделлек һәм мәрхәмәт дине. Ир үлгән очракта да хатын-кызның хокуклары саклана: аңа ачыкланган гыйддәт вакыты бирелә, ул ашыгыч карарлардан саклана, ә аннары аңа тулы ирек бирелә.
- Гыйддәт — хатын-кызның абруен күтәрүче хикмәт. Бу вакыт эчендә хатын үзенең хәленә төшенә, кайгысын уртаклаша, ә ирнең хәтеренә хөрмәт күрсәтелә. Шулай ук бу — балага узган булса, атасының нәселен билгеләү өчен дә кирәк.
- Җәмгыятьтә үзара ярдәм һәм аңлашу. Вәлиләргә һәм якыннарга хатын-кызларга яхшы мөгамәләдә булырга, аларны якларга һәм дөрес юлдан йөртергә өндәү бар.
- Аллаһның һәрнәрсәне белүе — безне дөрес юлга өнди. Кеше үзенең эшләре яшерен калмый, дип белсә, ул гөнаһлардан сакланырга тырыша һәм изге гамәлләрдә тырыш була.
- Ислам — тормышның һәр ягына җавап бирә. Үлем, толлык, кияүгә чыгу кебек авыр вакыйгаларда да дин безгә ачык юл-күрсәтмә бирә, бу — Аллаһның рәхмәте һәм кешелеккә иң зур бүләге.
📜 Аять 232-236 — Аль-Бакара сүрәсе
232وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُم بِالْمَعْرُوفِ ۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَن كَانَ مِنكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۗ ذَٰلِكُمْ أَزْكَىٰ لَكُمْ وَأَطْهَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
Әгәр хатыннарны талак кылсагыз һәм аларның гыйтдәләре үтсә, ул хатыннарны әүвәлге ирләре белән никахланудан тыймагыз, әгәр үзләре шәригать кушканча яшәргә риза булсалар. Аллаһуның бу хак сүзләре белән вәгазьләнәдер сезләрдән Аллаһуга һәм ахирәт көненә иман китергән кешеләр. Никах һәм талак хакындагы Аллаһуның хөкемнәре сезгә файдалырак һәм пакьрәк зинадан. Барча эшнең серен Аллаһ яхшы белер, әммә сез белмәссез.
233۞ وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ ۖ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ ۚ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ ۚ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَٰلِكَ ۗ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗ وَإِنْ أَرَدتُّمْ أَن تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُم مَّا آتَيْتُم بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
Аналар балаларын тулы ике ел имезсеннәр! Бу хөкем имезү хакын тулысынча үтәргә теләүче хатыннар өчен. Атага лязем була бала имезүче яки тәрбияләүче хатынны ризык һәм кием белән тәэмин итү шәригать кушканча гаделлек белән. Бер кеше дә көче җитмәгән эш белән йөкләтелмәс, мәгәр көче җиткән белән йөкләтелер. Бала анасына зарар итмәгез баланы сәбәп итеп, һәм атага да зарар итмәгез баланы сәбәп итеп, һәм ата үлеп, аның урнына калган варисне дә җәберләмәгез! Әгәр ата-ана, киңәшләшеп, баланы ике яшькә хәтле имезмәскә риза булсалар, ике яше тулмас борын имүдән туктатсалар, икесенә дә гөнаһ булмас. Әгәр балагызны башка хатынга биреп имездерсәгез сезгә гөнаһ юк, имезүче хатынга тиешле хакын бирсәгез. Аллаһудан куркыгыз, Аның хөкемнәренә хыйлафлык кылудан сакланыгыз! Яхшы белегез, Аллаһ сезнең кылган эшләрегезне күреп күзәтүче.
234وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ۖ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
Сезләрдән кайбер ирләр хатыннарын калдырып үлеп китсәләр, ул хатын гыйтдәтне дүрт ай ун көн көтәр. Әгәр ул хатыннарның гыйтдәтләре үтсә, сез валиләргә гөнаһ булмас, аларның шәригатькә моафикъ зиннәтләнүләрендә. Аллаһ сезнең кылган эшләрегездән хәбәрдәр.
235وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُم بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنتُمْ فِي أَنفُسِكُمْ ۚ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَٰكِن لَّا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَن تَقُولُوا قَوْلًا مَّعْرُوفًا ۚ وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ
Гөнаһ булмас сезгә гыйтдәт саклый торган хатыннарны яучыламак хакында белдергән сүзләрегездә. Мәсәлән: "Син миңа охшыйсың, мин сине яратам", – дип әйтүдә, яки әйтмичә күңелдә генә саклауда. Аллаһ белде, әлбәттә, сез яучылыйсыз ул хатыннарны, ләкин гыйтдәт эчендә яучылау дөрес булмас. Ул хатыннар белән яшертен вәгъдә куешмагыз гыйтдәте үтмәс борын никахланырга яки якынлык кылырга, мәгәр шәригатькә сыярдай яхшы сүзләр белән сөйләшегез. Никахланырга теләгегез булса да, гыйтдәт үтмичә никах көнен билгеләмәгез. Сез, әлбәттә, беләсез Аллаһ сезнең күңелләрегездә булган уйларыгызны белгәнен, шәригатькә хыйлаф уйлардан сакланыгыз! Дөреслектә, Аллаһ ярлыкаучы һәм юаш.
236لَّا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً ۚ وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ ۖ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ
Никахлангач якынлык кылмыйча талак кылсагыз, яки никах вакытында мәһерне тәгаенләмәгән булсагыз, сезгә гөнаһ юк. Якынлык кылмыйча талак кылынган хатыннарга берәз нәрсә бирегез! Якынлык кылмыйча талак кылынган хатыннарга көч җиткән хәтле мал бирү изге мөэминнәрнең хаклары булды.
Тәрҗемә — Аль-Бакара 234
Аль-Бакара сүрәсе Аять 234 - Уку, Тыңла, Тәрҗемә, Татарча : Сезләрдән кайбер ирләр хатыннарын калдырып үлеп китсәләр, ул хатын гыйтдәтне…
Сүрәсе Аять 234/286 — Аль-Бакара сүрәсе البقرة (Medinan). Уку Тыңла Тәрҗемә (Татарча). Тыңла: Аль-Бакара сүрәсе Тыңла, Аль-Бакара сүрәсе Тәрҗемә, Аль-Бакара сүрәсе mp3, Аль-Бакара сүрәсе pdf. Аять 232–236. Татарча: Русский.