Bəqərə surəsi — Ayə 233

Bəqərə surəsi, 233-cü ayə

Bəzi kəlmələrin izahı:

• يُرْضِعْنَ (yurdi‘nə): Əmzik vermək, süd vermək.
• حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ (həvleyni kamiləyn): İki tam il.
• الرَّضَاعَةَ (ər-rəda‘ə): Süd vermə müddəti.
• الْمَوْلُودِ لَهُ (əl-mövluudu ləhu): Atası, yəni uşağın atası.
• فِصَالًا (fisalən): Südəmzikdən ayırma, süddən kəsmə.
• تَسْتَرْضِعُوا (təstərdi‘u): Uşaqlarınıza süd verəcək başqa qadınlar axtarmaq.
• الْوَارِثِ (əl-varisi): Uşağın atası öldükdən sonra ona varis olan şəxs.

Ayənin təfsiri:

Allah-təala bu ayədə ailə həyatının ən incə məsələlərindən birini — uşağın südəmzik dövrünü və bununla bağlı valideynlərin üzərinə düşən vəzifələri bizə öyrədir.

Birinci hökm: Analar övladlarını iki tam il süd verməlidir. Bu müddət, süd vermə müddətini tamamlamaq istəyənlər üçündür. Yəni iki il, südəmzik dövrünün tam həddidir. Bu müddət ərzində ana öz övladına süd verməklə həm onun bədəninin sağlam böyüməsinə, həm də körpənin anaya olan məhəbbət bağının güclənməsinə xidmət edir. Uşaq üçün ananın südü ən faydalı, ən şəfəqli və ən mübarək qidadır. Bu, Allahın körpələrə bəxş etdiyi böyük bir nemətdir.

İkinci hökm: Uşağın atasının üzərinə, süd verən anaların — xüsusilə boşanmış anaların — yemək və geyim ehtiyaclarını yaxşılıqla, insanlar arasında qəbul olunmuş qaydada təmin etmək düşür. Yəni ata bu vəzifəni yerinə yetirərkən nə simiclik etməli, nə də özünü çətinliyə salmalıdır. Çünki Allah heç bir kəsi gücü çatmayan bir şeylə yükləməz. Bu, İslamın gözəl ədalət prinsipidir — hər kəsə öz imkanı qədər məsuliyyət qoyulur.

Üçüncü hökm: Nə anaya, nə də ataya övladı vasitəsi ilə bir-birinə zərər vermək caiz deyildir. Yəni ata uşağı anadan qoparıb başqasına verməklə ananın qəlbini yaralamamalı, ana da uşağı ataya qarşı alət etməməlidir. Uşaq, valideynlər arasında mübarizə vasitəsi deyil, əksinə, onları bir-birinə bağlayan müqəddəs bir əmanətdir.

Dördüncü hökm: Əgər ata ölərsə və uşağın malı yoxdursa, uşağın varisi — yəni onun qayğısını öz üzərinə götürən şəxs — atanın sağlığında daşıdığı vəzifələri daşımalıdır. Bu, İslamın ailə bağlarını qorumağa verdiyi böyük əhəmiyyətin göstəricisidir.

Beşinci hökm: Əgər ata və ana iki ildən əvvəl uşağı süddən kəsmək istəsələr, bunda onlara heç bir günah yoxdur — bir şərtlə ki, bu qərar hər ikisinin razılığı və uşağın mənafeyini nəzərə alaraq məsləhətləşmə əsasında verilsin. İslam burada da valideynlərə mərhəmət və məsləhətləşmə yolunu göstərir.

Altıncı hökm: Əgər siz övladlarınıza anadan başqa bir süd verən qadın tapmaq istəsəniz, bunda da sizə günah yoxdur — bir şərtlə ki, süd verən qadına razılaşdığınız haqqı yaxşılıqla, tam və vaxtında verəsiniz. Bu, İslamın əmək haqqına və insan haqlarına verdiyi dəyəri göstərir.

Ayənin sonunda Allah-təala buyurur: "Allahdan qorxun və bilin ki, Allah nə etdiklərinizi görəndir." Bu, həm təşviq, həm də xəbərdarlıqdır. Allah hər bir kiçik əməlimizi görür — istər valideynlərin övladlarına qarşı münasibəti, istərsə də ailə daxilindəki ədalətli davranışımız. Heç bir şey Ondan gizli qalmaz.

Bu ayədən öyrənirik ki:

İslam dini ailəni, övladı və ana-ata münasibətlərini qorumağa böyük önəm verir. Uşağın sağlam böyüməsi, ananın haqqının qorunması, atanın məsuliyyəti, valideynlər arasında ədalət və mərhəmət — bütün bunlar bu mübarək ayənin bizə öyrətdiyi dəyərlərdir. Gəlin bu ilahi göstərişlərə əməl edək, ailələrimizi sevgi, hörmət və ədalət üzərində quraq. Çünki Allahın razılığı ailədə başlayır.