آل عمران سۈرىسى — ئايەت 7

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مۇھكەمات: مەنىسى ئېنىق، چۈشىنىشلىك، ھېچقانداق گۇمان-شۈبھە بولمىغان ئايەتلەر.
• مۇتەشابىھات: مەنىسى بىر قانچە ئېھتىماللىقنى ئۆز ئىچىگە ئالغان، كۆپ كىشىلەرگە مەنىسى چۈشۈنۈكسىز بولغان ئايەتلەر.
• زەيغ: قەلبنىڭ ھەقتىن چەتنەپ كېتىشى، ئازغۇنلۇق.
• فىتنە: ئىختىلاپ، شۈبھە پەيدا قىلىش، كىشىلەرنى ئازدۇرۇش.
• تەئۋىل: ئايەتلەرنى ئۆز مەنپەئەتىگە يارىشىچە يېشىش، خاتا چۈشەندۈرۈش.
• راسىخۇن فىل ئىلم: ئىلىمدە مۇستەھكەم بولغان، چوڭقۇر بىلىملىك كىشىلەر.
• ئۇلۇل ئەلباب: ئەقىل-پاراسەت ئىگىلىرى، ساغلام ئەقىللىك كىشىلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا قۇرئان كەرىمنى نازىل قىلدى. بۇ قۇرئاننىڭ ئايەتلىرى ئىككى خىل: بىرى مۇھكەم ئايەتلەر، يەنى مەنىسى ئېنىق، روشەن، ھېچقانداق گۇمان-شۈبھە يوق ئايەتلەر. بۇلار قۇرئاننىڭ ئاساسى ۋە ئۆزىكى بولۇپ، ئىختىلاپ چىققاندا مۇشۇلارغا مۇراجىئەت قىلىنىدۇ، مۇشۇلارغا خىلاپ كەلگەن ھەرقانداق چۈشەنچە رەت قىلىنىدۇ. يەنە بىرى مۇتەشابىھ ئايەتلەر، يەنى مەنىسى بىر قانچە ئېھتىماللىقنى ئۆز ئىچىگە ئالغان، كۆپ كىشىلەرگە مەنىسى چۈشۈنۈكسىز بولغان ئايەتلەر. بۇلارنىڭ ھەقىقىي مەنىسى پەقەت مۇھكەم ئايەتلەر بىلەن بىرلەشتۈرۈپ چۈشىنىلگەندىلا ئېنىقلىنىدۇ.

ئەمدى، قەلبىدە ھەقتىن چەتنەش، ئازغۇنلۇق بار كىشىلەر كەلسە، ئۇلار مۇھكەم ئايەتلەرنى تاشلاپ، پەقەت مۇتەشابىھ ئايەتلەرگىلا ئەگىشىدۇ. ئۇلارنىڭ مەقسىتى ئىسلامغا قارشى شۈبھە پەيدا قىلىش، كىشىلەرنى ئازدۇرۇش ۋە ئۆزلىرىنىڭ بۇزۇق مەزھەبلىرىگە مۇۋاپىق كېلىدىغان خاتا تەئۋىللەرنى قىلىشتۇر. ئەمما بۇ ئايەتلەرنىڭ ھەقىقىي مەنىسىنى ۋە ئاخىرقى نەتىجىسىنى پەقەت ئاللاھ تائالا بىلىدۇ.

ئىلىمدە مۇستەھكەم بولغان، چوڭقۇر بىلىملىك كىشىلەر بولسا: «بىز قۇرئاننىڭ ھەممىسىگە ئىمان كەلتۈردۇق، ھەممىسى پەرۋەردىگارىمىز تەرىپىدىن كەلگەن» دەيدۇ. ئۇلار مۇتەشابىھ ئايەتلەرنى مۇھكەم ئايەتلەرگە قايتۇرۇپ چۈشىنىدۇ. بۇنداق چوڭقۇر چۈشىنىش ۋە ئىبرەت ئېلىش پەقەت ساغلام ئەقىل ئىگىلىرىگىلا نېسىپ بولىدۇ.

3) دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئەزىز قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە ناھايىتى مۇھىم بىر ساۋاق بېرىدۇ: قۇرئان كەرىم بىزنىڭ ھاياتىمىزنىڭ يول كۆرسەتكۈچىدۇر. ئۇنىڭ ئايەتلىرىنى چۈشىنىشتە ھەقىقىي ئىلىم ئىگىلىرىگە ئەگىشىشىمىز، ئۆزىمىزنىڭ ناچار ئەقلىمىز بىلەن ئايەتلەرنى بۇرمىلىماستىن، بەلكى ئىلىم ئەھلىلىرىنىڭ چۈشەندۈرۈشىگە تايىنىشىمىز كېرەك. قەلبىمىزنى ھەقتىن چەتنەشتىن ساقلىشىمىز، قۇرئاننى پۈتۈنلەي قوبۇل قىلىپ، ئۇنىڭ ھەممىسىنى ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەن دەپ ئىمان كەلتۈرۈشىمىز لازىم. ئاللاھ بىزنى ساغلام ئەقىللىك، ئىلىمدە مۇستەھكەم، قۇرئاننىڭ نۇرى بىلەن يولىنى يورۇتۇپ ماڭىدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن! ئامىن.