Аль Имран сүрөсү — Аят 7

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• مُّحْكَمَاتٌ (мухкамат): Мааниси ачык-айкын, эч кандай шек-күмөн жок, түшүнүүгө жеңил аяттар.
• مُتَشَابِهَاتٌ (муташабихат): Мааниси бир нече жакка жоромолдолуучу, терең маанидеги, түшүнүүсү кыйын аяттар.
• زَيْغٌ (зайг): Жүрөктөгү акыйкаттан четтөө, жантайуу, бузулуу.
• ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ (ибтигаа аль-фитна): Бүлүк чыгарууну, элди адаштырууну көздөө.
• تَأْوِيلِهِ (таавилихи): Анын жоромолу, чечмелениши, акыркы мааниси.
• الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ (ар-расихуна фи аль-ильм): Илимде бекем орношкон, терең билимдүү адамдар.
• أُولُو الْأَلْبَابِ (улу аль-албаб): Акыл-эси бүтүн, ой жүгүртө билген даанышман адамдар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала пайгамбарга (ага Аллахтын саламы болсун) Куранды түшүрдү. Бул Курандын ичинде эки түрдүү аяттар бар. Биринчиси – мааниси ачык-айкын, эч кандай шек жок, так түшүнүлгөн аяттар. Бул аяттар Курандын негизи, өзөгү болуп саналат. Эгерде бир маселеде түшүнбөстүк пайда болсо, ошол ачык аяттарга кайрылып, аларды негиз кылып алуу керек. Экинчиси – мааниси терең, бир нече жакка жоромолдолуучу аяттар. Мындай аяттардын так маанисин ачык аяттарга салыштырып, анан түшүнүү зарыл.

Ал эми жүрөктөрүндө акыйкаттан жантайуу, бузулуу бар адамдар ачык аяттарды таштап, терең маанидеги аяттарды гана алып, аларды өз каалоолоруна жараша жоромолдоп, эл арасында бүлүк чыгарууну, адамдарды адаштырууну көздөшөт. Алар бул аяттарды өздөрүнүн бузук ой-пикирлерине ылайык чечмелеп, акыйкаттан четтетүүгө аракет кылышат. Бирок бул терең маанидеги аяттардын чыныгы маанисин жана акыркы жоромолун Аллахтан башка эч ким билбейт.

Илимде бекем орношкон, терең билимдүү аалымдар болсо: «Биз Курандын баарына ишендик. Баары Раббибиз тараптан түшкөн», – дешет. Алар терең маанидеги аяттарды ачык аяттарга кайтарып, туура түшүнүшөт. Бул насаатты, бул акыйкатты акыл-эси бүтүн, ой жүгүртө билген адамдар гана түшүнүп, эске алышат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Курандын өзүндө ачык-айкын жана терең маанидеги аяттардын болушу – анын илахий даанышмандыгын көрсөтөт. Ар бир адам өз деңгээлинде Курандан үлүш алат.
• Куранды туура түшүнүү үчүн ачык аяттарды негиз кылып, терең маанидеги аяттарды ошолорго салыштыруу керек. Бул – илимдин жолу.
• Жүрөгүндө бузулуу бар адамдар Куранды өз каалоолоруна жараша бурмалап, бүлүк чыгарууга аракет кылышат. Бирок чыныгы илимдүү адамдар мындайдан сактанышат.
• Илимде бекем орношкон аалымдардын үлгүсү – Курандын баарын Аллахтан деп кабыл алып, ишенүү. Бул – чыныгы ыймандын белгиси.
• Куран – акыл-эси бүтүн адамдар үчүн насаат, ой жүгүртүү булагы. Андан үлгү алуу – бактылуулуктун жолу.
• Бул аят бизди терең ойлонууга, илим үйрөнүүгө, Куранды туура түшүнүүгө чакырат. Ислам – илимдин, акылдын, даанышмандыктын дини. Куранды окуп, үйрөнүп, анын маанисин терең түшүнгөн сайын, ыйманыбыз бекемделип, Раббибизге болгон сүйүүбүз артат.