سوره آل عمران — آیه 7

## تفسیر آیه ۷ سوره آل عمران

### معنای واژگان:

• محکمات: آیاتی که معنای روشن و صریح دارند و هیچ ابهامی در آنها نیست.
• متشابهات: آیاتی که معنای ظاهری آنها چند پهلوست و فهم دقیقشان نیازمند ارجاع به آیات محکم است.
• أم الکتاب: اصل و ریشه کتاب که سایر آیات به آن بازگردانده میشوند.
• زَیغ: انحراف و کجروی از راه حق.
• فتنه: در اینجا به معنای گمراه کردن مردم و ایجاد شبهه.
• تأویل: تفسیر و تأویل به معنای رسیدن به حقیقت و عاقبت امر.
• راسخون در علم: کسانی که در دانش استواری و پایداری دارند.
• أولوالألباب: صاحبان خرد و عقلهای سلیم.

### تفسیر آیه:

خداوند متعال است که قرآن را بر تو ای پیامبر نازل کرد. این کتاب آسمانی دو نوع آیه دارد: بخشی از آن آیات محکم است؛ یعنی آیاتی که معنای آنها روشن، صریح و بدون ابهام است و اساس و پایه کتاب به شمار میروند. این آیات مرجع اصلی برای فهم دین و احکام هستند و هرگونه اختلافی باید به آنها ارجاع داده شود. بخش دیگر، آیات متشابه است؛ آیاتی که معنای ظاهری آنها چند پهلوست و برای فهم صحیحشان باید به آیات محکم رجوع کرد و آنها را در پرتو آیات روشن تفسیر نمود.

اما کسانی که در دلهایشان انحراف و کجروی است، به جای پیروی از آیات محکم و روشن، سراغ آیات متشابه میروند و آنها را به تنهایی و جدا از آیات روشن دنبال میکنند. هدف آنها از این کار دو چیز است: نخست ایجاد فتنه و گمراه کردن مردم با القای شبهات، و دوم تأویل و تفسیر آیات بر اساس هوا و هوس و مذاهب باطل خودشان. اما حقیقت و عاقبت این آیات متشابه را جز خداوند کسی نمیداند.

در مقابل، دانشمندان استوار و راسخ در علم، کسانی هستند که در برابر متشابهات موضعی درست دارند؛ آنان میگویند: ما به تمام قرآن ایمان آوردهایم، چه محکم و چه متشابه؛ زیرا همه از جانب پروردگار ماست و همه حق است. آنان آیات متشابه را به آیات محکم بازمیگردانند و از تفسیر به رأی و تأویل ناروا پرهیز میکنند. و این پندپذیری و درک صحیح معانی قرآن نصیب کسی نمیشود مگر صاحبان خرد و عقلهای سلیم.

### فواید و پیامهای آیه:

1. قرآن کتابی جامع و کامل است که هم آیات روشن و هم آیات متشابه دارد و این خود نشانه عمق و غنای این کتاب آسمانی است.
2. آیات محکم، مرجع و معیار تشخیص حق از باطل هستند؛ هرگاه با آیهای متشابه مواجه شدیم، باید آن را در پرتو آیات روشن تفسیر کنیم.
3. انحراف قلبی، ریشه پیروی از متشابهات است؛ کسانی که دلهایشان بیمار است، به دنبال بهانه و شبهه میگردند تا مردم را گمراه کنند.
4. علم حقیقی، همراه با تواضع و ایمان است؛ دانشمندان واقعی کسانی هستند که در برابر وحی تسلیماند و از تفسیر به رأی پرهیز میکنند.
5. ایمان به تمام قرآن، نشانه راسخان در علم است؛ نه اینکه بخشی را بپذیریم و بخشی را انکار کنیم.
6. عقل سلیم، کلید فهم قرآن است؛ تنها کسانی از قرآن پند میگیرند که از خرد خود درست استفاده میکنند و در برابر هدایت الهی خاضعاند.