Ali-İmran surəsi — Ayə 7

Kəlmələrin mənaları:

• Muhkəmat – mənası aydın, heç bir şübhə və ixtilafa yer verməyən ayələr.
• Ummul-Kitab – Kitabın əsası, ana mənbəyi.
• Mütaşabih – mənası tam aydın olmayan, bir neçə məna ehtimal edən ayələr.
• Zeyğ – haqqdan sapma, əyilmə, ürəyin xəstəliyi.
• Fiten – fitnə, yəni şirk, azğınlıq və insanları yoldan çıxarmaq.
• Təvil – ayənin son nəticədə çatacağı məna və ya onu öz istəyinə görə yozmaq.
• Rasixun – elmdə dərinləşmiş, möhkəm və sabit qədəmli alimlər.
• Ülul-əlbab – sağlam ağıl sahibləri, düşünən insanlar.

Təfsir:

Ey Peyğəmbər! Quranı sənə nazil edən məhz Allahdır. Bu Kitabda iki növ ayə vardır: bir qismi muhkəmatdır – yəni mənası aydın, açıq və dəyişməz olan ayələrdir. Bunlar Kitabın əsasıdır, bütün hökmlər və inanc məsələləri onlara əsaslanır. Digər qismi isə mütaşabihdir – mənası insanların çoxuna qapalı qalan, bir neçə məna ehtimal edən ayələrdir. Lakin bu ayələr də muhkəm ayələrə qaytarılaraq anlaşılır.

Bəs kimlər bu mütaşabih ayələrin ardınca gedir? Ürəyində xəstəlik, haqqdan sapma olanlar! Onlar insanları yoldan çıxarmaq, fitnə salmaq və Quranı öz batil məqsədlərinə alət etmək üçün yalnız mütaşabih ayələri tuturlar. Onlar bu ayələri öz istəklərinə görə yozmağa çalışırlar. Halbuki bu ayələrin həqiqi mənasını və son nəticədə nəyə işarə etdiyini yalnız Allah bilir.

Elmdə dərinləşmiş, möhkəm iman sahibi olan alimlər isə belə deyirlər: “Biz bu Kitabın hamısına – həm muhkəminə, həm də mütaşabihinə iman gətirdik. Çünki onun hamısı Rəbbimizdəndir.” Onlar mütaşabih ayələri muhkəm ayələrə qaytarır, heç bir şübhəyə düşmürlər. Bu dərin anlayış və öyüd-nəsihət yalnız sağlam ağıl sahiblərinə, düşünən qəlblərə nəsib olur.

Ey insan! Quranın hamısı Allah kəlamıdır. Sən də o alimlər kimi ol: mütaşabih ayələr qarşısında çaşqınlığa düşmə, onları muhkəm ayələrin işığında anla. Ürəyini təmizlə, ağlını işə sal və de: “Rəbbimiz, biz iman gətirdik, bizi doğru yola yönəlt!” Çünki hidayət yalnız Allahdandır və O, haqqı axtaran qəlbləri heç vaxt zay etməz.