Âl-i İmrân Suresi — Ayet 7

Kelime Anlamları:

• Muhkem: Manası açık ve net olan, başka bir yoruma ihtimali olmayan ayet.
• Müteşabih: Manası kapalı olan, birden fazla anlama gelebilen ve gerçek manasını ancak Allah'ın bildiği ayetler.
• Zeyğ: Kalbin doğru yoldan sapması, eğrilik, bozukluk.
• Fitne: Burada imtihan, şüphe düşürme ve insanları saptırma amacı taşıyan eylem.
• Te'vil: Bir sözü sonuca bağlamak, yorumlamak, gerçek manasını ortaya çıkarmak.
• Râsihûn: İlimde derinleşmiş, sağlam bilgiye ulaşmış, bilgisiyle amel eden âlimler.
• Ülü'l-elbâb: Temiz akıl sahipleri, saf ve selim akıllar.

Tefsir:

Ey Nebî! Bu Kur'an'ı sana indiren yalnızca Allah'tır. Bu kitapta iki tür ayet vardır: Birincisi, muhkem ayetlerdir. Bunlar manası apaçık, hiçbir kapalılığı ve yoruma ihtimali olmayan ayetlerdir. Bunlar kitabın anası, yani temelidir. Bütün hükümler, inanç esasları ve helal-haram bu ayetlere dayanır. Karşılaşılan her türlü ihtilafta başvurulacak kaynak bunlardır.

İkincisi ise müteşabih ayetlerdir. Bunların manası herkesin kolayca anlayamayacağı, birden fazla anlama gelebilen, ancak muhkem ayetlerin ışığında doğru anlaşılabilecek ayetlerdir. İşte bu noktada insanlar ikiye ayrılır:

Kalplerinde hastalık bulunanlar, yani doğru yoldan sapmış olanlar, bu müteşabih ayetlerin peşine düşerler. Amaçları hidayete ermek değil, fitne çıkarmak ve bu ayetleri kendi batıl görüşlerine göre yorumlayarak insanları şüpheye düşürmektir. Onlar, bu ayetlerin gerçek manasını bilmedikleri halde, kendi hevalarına göre anlam yüklemeye çalışırlar. Oysa bu ayetlerin gerçek manasını, sonucunu ve ne anlama geldiğini ancak Allah bilir.

İlimde derinleşmiş, olgunlaşmış âlimler ise böyle yapmazlar. Onlar, müteşabih ayetleri görünce muhkem ayetlere başvururlar, anlamadıkları konuda acele hüküm vermezler ve derler ki: "Biz bu kitabın tamamına iman ettik. Hepsi Rabbimizdendir. Muhkemi de müteşabihi de O'nun katından gelmiştir." Onlar, bilmedikleri şeyi reddetmez, aksine Allah'a teslim olurlar.

İşte bu derin idrak ve iman, ancak selim akıl sahiplerine nasip olur. Onlar, Kur'an'ın tamamını bir bütün olarak görür, parçalamazlar. Müteşabih ayetleri muhkem ayetlere havale eder, böylece şüpheye düşmezler. Unutmayalım ki, Kur'an'ı doğru anlamanın yolu, onu bir bütün olarak kabul etmek ve kalbi temiz tutmaktır. Allah, kalbini teslim eden kullarına doğruyu gösterir ve onları sapıklıktan korur. Biz de ey Rabbimiz! Bizi ilimde derinleşen, sana teslim olan kullarından eyle. Bizi kalbi hastalıklı olanlardan değil, selim akıl sahiplerinden kıl.