بقرہ سۈرىسى — ئايەت 196

1) مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• أُحْصِرْتُمْ: توسۇلدۇڭلار، يەنى كېسەللىك، دۈشمەن ياكى باشقا بىر سەۋەب بىلەن كەبىگە يېتىشتىن مەنئى قىلىندىڭلار.
• الْهَدْيِ: ھەدىيە قىلىنىدىغان ھايۋان، يەنى تۆگە، كالا ياكى قوي-ئۆچكە قاتارلىقلار.
• مَحِلَّهُ: ئۇنىڭ بوغۇزلىنىدىغان جايى ۋە ۋاقتى.
• فِدْيَةٌ: بەدەل، يەنى ئىبادەتتە قىلىنغان كەمچىلىكنى تولدۇرىدىغان نەرسە.
• نُسُكٍ: قۇربانلىق، يەنى بىر قوي ياكى ئۆچكە بوغۇزلاش.
• تَمَتَّعَ: پايدىلاندى، يەنى ئۆمرە ئادا قىلغاندىن كېيىن ئىھرامدىن چىقىپ، ھەجگە قەدەر ئىھرام چەكلىمىلىرىدىن پايدىلىنىش.
• حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ: مەسجىدى ھەرەم ئەتراپىدا تۇرۇشلۇق كىشىلەر، يەنى مەككە ئاھالىسى ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكىلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇئمىنلەرگە ھەج ۋە ئۆمرىنى پۈتۈنلەپ، پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن ئادا قىلىشنى بۇيرۇيدۇ. ھەج ۋە ئۆمرىنى پۈتۈنلەش دېگەنلىك، ئۇلارنىڭ بارلىق ئەمەللىرىنى، شەرتلىرىنى ۋە سۈننەتلىرىنى تولۇق ئورۇنلاشتۇر دېگەنلىكتۇر.

ئەگەر سىلەر ئىھرام باغلىغاندىن كېيىن كېسەللىك، دۈشمەن ياكى باشقا بىر سەۋەب بىلەن كەبىگە يېتىشتىن توسۇلساڭلار، ئۇنداقتا ئىھرامدىن چىقىش ئۈچۈن قولۇڭلاردا بار بولغان ئەڭ ئاسان ھەدىيەنى (تۆگە، كالا ياكى قوي-ئۆچكىدىن) بوغۇزلاڭلار. ھەدىيە بوغۇزۇلۇپ، ئۆز جايىغا يەتكۈچە چاچلىرىڭلارنى چۈشۈرمەڭلار. ئەگەر توسۇلغان جايىڭلار ھەرەمدىن سىرت بولسا، شۇ يەردە بوغۇزلاڭلار؛ ئەگەر ھەرەمدە بولساڭلار، قۇربانلىق كۈنى ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنكى كۈنلەردە بوغۇزلاڭلار.

ئاراڭلاردا كېسەل بولغان ياكى بېشىدا قىچىشىش، بىت قاتارلىق ئازابى بولغان كىشى چاچلىرىنى چۈشۈرسە، ئۇنىڭغا گۇناھ يوق، ئەمما بەدەل تۆلەيدۇ: ئۈچ كۈن روزا تۇتۇش، ياكى ئالتە مىسكىنگە تاماق بېرىش، ياكى بىر قوي بوغۇزلاش. بۇ بەدەللەرنىڭ بىرىنى ئادا قىلسا بولىدۇ.

ئەگەر سىلەر بىخەتەر ۋە ساغلام بولساڭلار، كىمكى ئۆمرىنى ئادا قىلىپ، ئىھرامدىن چىقىپ، ئاندىن شۇ يىلى ھەجگە ئىھرام باغلىسا (يەنى تەمەتتۇ ئەدە قىلسا)، ئۇنىڭغا قولىدىن كەلگەن ھەدىيەنى بوغۇزلاش واجىب. كىمنىڭ ھەدىيە بوغۇزلاشقا كۈچى يەتمىسە، ھەج كۈنلىرىدە ئۈچ كۈن، ئۆيىگە قايتقاندىن كېيىن يەتتە كۈن، جەمئىي ئون كۈن روزا تۇتۇشى كېرەك. بۇ ھۆكۈملەر مەككە ئاھالىسى بولمىغان، يەنى مەسجىدى ھەرەم ئەتراپىدا تۇرمايدىغان كىشىلەرگە خاستۇر.

ئاخىرىدا ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنى تەقۋادار بولۇشقا، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنلاش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا بويسۇنۇشقا چاقىرىدۇ ھەمدە ئاللاھنىڭ ئازابىنىڭ قاتتىق ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ھەج ۋە ئۆمرىنى پۈتۈنلەپ ئادا قىلىشنى بۇيرۇيدۇ، بۇ ئىبادەتلەرنىڭ ھەر بىر ئەمىلىنى ئورۇنلاشنىڭ مۇھىملىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئىسلام دىنى قىيىنچىلىق ۋە كېسەللىك ئەھۋالىدا بەندىلەرگە يېنىكلىك بېرىدۇ، بۇ ئاللاھنىڭ رەھىمدىللىكىنى ۋە دىننىڭ ئاسانلىقىنى ئىپادىلەيدۇ.
• ھەدىيە ۋە قۇربانلىق قىلىش ئارقىلىق ئاللاھقا يېقىنلىشىش ۋە ئۇنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەش مۇمكىن.
• روزا تۇتۇش، سەدىقە بېرىش ۋە قۇربانلىق قىلىش قاتارلىق ئەمەللەر بەندىنىڭ ئاللاھقا بولغان ئىتائىتىنى ۋە تەقۋادارلىقىنى ئاشۇرىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئازابىنىڭ قاتتىق ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىش ئارقىلىق بەندىلەرنى گۇناھلاردىن يېنىش ۋە تەقۋادار بولۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.