بقرہ سۈرىسى — ئايەت 195

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• ئەنفىقۇ (أَنفِقُوا): ئاللاھ يولىدا مال-مۈلۈك سەرپ قىلىڭلار، خەير-ئېھسان قىلىڭلار.
• سەبىلىللاھ (سَبِيلِ اللَّهِ): ئاللاھنىڭ يولى، يەنى ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن قىلىنىدىغان ھەر قانداق ياخشى ئىش، بولۇپمۇ جىھاد ۋە دىننى قوغداش.
• تەھلۇكە (التَّهْلُكَةِ): ھالاكەت، يوقىلىش، زىيان-زەخمەتكە ئۇچراش.
• ئەھسىنۇ (أَحْسِنُوا): ياخشىلىق قىلىڭلار، ئىھسان بىلەن مۇئامىلە قىلىڭلار.
• مۇھسىنىن (الْمُحْسِنِينَ): ياخشىلىق قىلغۇچىلار، ئىھسان ئەھلى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ تائالا سىلەرگە بۇيرۇيدۇكى، مال-مۈلۈكۈڭلارنى ئاللاھنىڭ يولىدا، يەنى ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن، دىننى قوغداش ۋە جىھاد قىلىش يولىدا سەرپ قىلىڭلار. بۇنى قىلىشتىن باش تارتىپ، ئۆزۈڭلارنى ھالاكەتكە ئىتتىرمەڭلار. چۈنكى ئاللاھ يولىدا مال سەرپ قىلماسلىق، جىھادتىن قېچىش ۋە ياردەم بەرمەسلىك ئۆز-ئۆزىنى ھالاكەتكە تاشلاش بىلەن باراۋەردۇر. شۇنداقلا، ھەر قانداق ئىشتا ئۆزۈڭلارنى خەتەرگە ئىتتىرىدىغان ئىشلارنى قىلماڭلار. ئاندىن، ئىبادەتلىرىڭلاردا، مۇئامىلىلىرىڭلاردا ۋە ئەخلاقىڭلاردا ئىھسان بىلەن، يەنى ئەڭ گۈزەل شەكىلدە ياخشىلىق قىلىڭلار. بىلىڭلاركى، ئاللاھ تائالا ياخشىلىق قىلغۇچىلارنى دوست تۇتىدۇ، ئۇلارغا ئەجرىنى كۆپلەپ بېرىدۇ ۋە توغرا يولغا يېتەكلەيدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• بۇ ئايەت مۆمىنلەرنى ئاللاھ يولىدا مال-مۈلۈك سەرپ قىلىشقا، ياخشىلىق ۋە ئىھسان قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ. بۇ ئىسلام دىنىنىڭ سەخىيلىك ۋە ياردەم بېرىش دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ يولىدا سەرپ قىلماسلىق ۋە جىھادتىن قېچىش ئۆز-ئۆزىنى ھالاكەتكە تاشلاشقا ئېلىپ بارىدۇ. بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى مەسئۇلىيەتسىزلىكتىن ۋە بىپەرۋالىقتىن ئاگاھلاندۇرىدۇ.
• ئىھسان، يەنى ياخشىلىق قىلىش ۋە گۈزەل مۇئامىلە قىلىش ئىسلامنىڭ ئاساسىي پرىنسىپلىرىدىن بىرىدۇر. ئاللاھ ياخشىلىق قىلغۇچىلارنى دوست تۇتىدۇ، بۇ ئۇلار ئۈچۈن چوڭ شەرەپ ۋە ئۈمىدتۇر.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئىجتىمائىي ئادالەت، ھەمكارلىق ۋە قېرىنداشلىق روھىنى تەكىتلەيدۇ. ھەر بىر مۇسۇلمان ئۆز ئىمكانىيىتىگە قاراپ جەمئىيەتكە تۆھپە قوشۇشى كېرەك.
• ئاللاھنىڭ ياخشىلىق قىلغۇچىلارنى دوست تۇتۇشى، مۇسۇلمانلارنىڭ قەلبىگە ئۈمىد ۋە مۇھەببەت بېغىشلايدۇ، ئۇلارنى ياخشىلىق قىلىشقا ۋە ئىسلامغا مۇھەببەت باغلاشقا تەرغىب قىلىدۇ.