دخان سۈرىسى — ئايەت 2

1. كەلىمە ئىزاھاتى:

• وَالْكِتَابِ: "قەسەم" مەنىسىدىكى "ۋە" بىلەن كەلگەن بولۇپ، "كىتاب" دېگەن سۆزنى كۆرسىتىدۇ. بۇ يەردە "كىتاب" دىن مەقسەت — ئاللاھ تائالا تەرىپىدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان مۇقەددەس قۇرئان كەرىمدۇر.
• الْمُبِينِ: "ئوچۇق، روشەن، ئېنىق" دېگەن مەنىدۇر. يەنى ھەقىقەتنى ئوچۇق بايان قىلغۇچى، ھىدايەت يولىنى روشەن كۆرسىتىپ بەرگۈچى دېگەنلىكتۇر.

1. ئايەت تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ مۇقەددەس كىتابى — قۇرئان كەرىم بىلەن قەسەم قىلماقتا. قەسەم قىلىش ئاللاھ تائالانىڭ ئۆزىگە خاس بولۇپ، بۇ ئارقىلىق قۇرئان كەرىمنىڭ ئۇلۇغ مەرتىۋىسى ۋە ئۇنىڭ ئىنسانىيەت ئۈچۈن ئەڭ مۇھىم يېتەكچى ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.

بۇ كىتاب — "ئال-كەتابۇل-مۇبىن" يەنى "روشەن كىتاب" دەپ ئاتالغان. ئۇنىڭ روشەنلىكى ھەم لەپزىدە ھەم مەنىسىدە ئىپادىلىنىدۇ: ئۇنىڭ ئايەتلىرى ئوچۇق ۋە چۈشىنىشلىك، مەنىلىرى ئېنىق ۋە ھەقىقىي. ئۇ ھەق بىلەن باتىلنى، ھىدايەت بىلەن زالالەتنى، ھەلەل بىلەن ھارامنى ئوچۇق ئايرىپ بېرىدۇ. ئۇ ئىنسانلارنى توغرا يولغا باشلايدىغان، ھەقىقەتكە يېتەكلەيدىغان نۇرلۇق يېتەكچىدۇر.

ئاللاھ تائالا بۇ قۇرئان كەرىمنى مۇبارەك قەدىر كېچىسىدە، يەنى رامزان ئېيىدا نازىل قىلغان. ئۇنىڭ نازىل قىلىنىشى ئىنسانلارغا بولغان ئۇلۇغ رەھمەت ۋە مەرھەمەتنىڭ ئىپادىسىدۇر. ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنى ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىپ، كىتابلارنى نازىل قىلدى — بۇ ئۇلارغا پايدىلىق ۋە زىيانلىق ئىشلارنى بىلدۈرۈش ئۈچۈندۇر، شۇنداقلا ئاللاھنىڭ ھۆججىتى بەندىلەر ئۈستىدە ئورنىتىلىشى ئۈچۈندۇر.

ھەر يىل قەدىر كېچىسىدە لەۋھۇل-مەھفۇزتىن پەرىشتىلەرگە ئېنىق ھۆكۈم قىلىنغان ھەر بىر ئىش — ئۆلۈم-ھايات، رىزىق-نەسىۋە ۋە باشقا تەقدىرلەر — ئايرىلىپ بېرىلىدۇ. بۇ ھۆكۈملەر ئۆزگەرمەيدۇ ۋە ئالماشتۇرۇلمايدۇ. بۇ ھېكمەتلىك ئىش ئاللاھنىڭ ئەمرى بىلەن بولۇپ، ئاللاھ تائالا ئۆز ئىلمى ۋە ئىرادىسى بىلەن ھەممە ئىشنى تەقدىر قىلىدۇ ۋە ۋەھىي قىلىدۇ.

ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ۋە ئۇنىڭدىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتى — بۇ ئۇلارغا بولغان رەھمەتتىن ئىدى. ئاللاھ تائالا ھەممە ئاۋازلارنى ئاڭلاپ تۇرغۇچى، مەخلۇقاتلىرىنىڭ ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن ئىشلىرىنى بىلگۈچىدۇر. ئۇ ئاسمانلار، زېمىن ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى ھەممە نەرسىنىڭ يارىتىغۇچىسىدۇر. ئەگەر سىلەر بۇنىڭغا ئىشەنسەڭلار، بىلىڭلاركى، مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى — ئۇلارنىڭ ھەقىقىي ئىلاھىدۇر. ئۇنىڭدىن باشقا ھېچقانداق ئىلاھ يوق، ئۇ يەككە-يېگانە، شېرىكى يوق، ھايات بېرىدۇ ۋە ئۆلۈم بېرىدۇ. ئۇ سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلار ۋە ئاتا-بوۋىلىرىڭلارنىڭمۇ پەرۋەردىگارىدۇر. شۇڭا ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىڭلار، زىيان-پايدا يەتكۈزۈشكە قادىر بولمايدىغان يالغان ئىلاھلارغا ئەمەس.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، قۇرئان كەرىم — ئاللاھ تائالانىڭ ئەڭ ئۇلۇغ مۆجىزىسى ۋە ئىنسانىيەتكە بولغان ئەڭ چوڭ مەرھەمىتىدۇر. ئۇ روشەن ۋە ئوچۇق بولۇپ، ھەر قانداق ئادەم ئۇنىڭدىن ھىدايەت ئالالايدۇ. كېلىڭلار، بىز قۇرئان كەرىمنىڭ نۇرى بىلەن قەلبىمىزنى يورۇتايلى، ئۇنىڭ ئۆگەتكەن يولىدا مېڭىپ، ئاللاھ تائالانىڭ رازىلىقىغا ئېرىشەيلى. ئاللاھ تائالا بىزنى قۇرئان كەرىمنىڭ ھىدايىتى بىلەن يېتەكلەنگەن بەندىلىرىدىن قىلسۇن.