Мухаммад сүресі — Аят 4

1. Сөздердің мағынасы:

• لَقِيتُمُ: кездестіңдер, соғыс даласында бетпе-бет келдіңдер.
• فَضَرْبَ الرِّقَابِ: мойындарын шабу, яғни жаумен шайқасу, оларды өлтіру.
• أَثْخَنتُمُوهُمْ: оларды қатты әлсіреттіңдер, көптеп өлтіріп, күштерін кеміттіңдер.
• الْوَثَاقَ: байлау, кісен, тұтқындарды мықтап байлау.
• مَنًّا: тұтқындарды ешбір төлемсіз босату, жақсылық жасау.
• فِدَاءً: тұтқындарды ақша немесе басқа нәрсеге айырбастап босату.
• أَوْزَارَهَا: соғыстың ауыртпалықтары, қару-жарақтары; соғыстың тоқтауы.
• لِيَبْلُوَا: сынау, imtihan ету.

1. Аяттың тәпсірі:

Ей, мүміндер! Егер сендер соғыс даласында қарсыласып, қару көтерген кәпірлермен бетпе-бет келсеңдер, олармен шайқасыңдар, мойындарын шабыңдар. Оларды жеңіп, қатты әлсіретіп, шамаларын келтірмейтіндей дәрежеге жеткізгенше соғысты жалғастырыңдар. Осылайша олардың күш-қуатын жойып, әлсіреткен соң, тұтқындарды мықтап байлаңдар. Содан кейін тұтқындарға қатысты шариғат шеңберінде мынадай таңдау бар: оларды ешбір төлемсіз босатып, жақсылық жасау немесе ақша, мүлік не басқа да нәрселерге айырбастап босату. Соғыс өз ауыртпалығын тастап, тоқтағанша осылай жалғастырыңдар. Осы айтылған үкім – Алланың әмірі. Егер Алла қаласа, Ол кәпірлерден соғыссыз-ақ өш алып, жеңіске жеткізер еді. Бірақ Ол сендерді бір-біріңмен сынау үшін соғысты заңдастырды. Мүміндерді кәпірлермен, кәпірлерді мүміндермен сынайды: мүмін шейіт болса – жәннатқа кіреді, ал кәпір мүміннің қолынан өлсе – тозаққа барады. Алла жолында өлтірілгендердің – шейіттердің – істерін Алла ешбір зая етпейді, олардың сауаптарын жоққа шығармайды.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Жаратушының әділдігі мен даналығын көрсетеді: Ол кәпірлерді бірден жойып жіберуге құдіретті болса да, мүміндерді сынау үшін соғысты заңдастырды. Бұл – мүміндердің сауаптарын арттыруға бағытталған рақым.
• Соғыс кезінде де ислам адамгершілік пен мейірімділікті ұстанады: тұтқындарды босату немесе айырбастау сияқты икемділік көрсетіледі. Бұл исламның тек қана қаталдық емес, әділеттілік пен рақым діні екенін білдіреді.
• Алла жолында шейіт болғандардың істері зая болмайды, оларға жәннат уәде етілген. Бұл – мүміндер үшін үлкен үміт пен жігер көзі.
• Соғыс – ақырғы шара, ол адамдарды Аллаға құлшылыққа шақыру мен әділет орнату жолындағы құрал. Ислам әрқашан бейбітшілік пен кешірімді ұсынады, бірақ қорғаныс қажет болғанда, Алланың әмірімен әрекет етіледі.
• Бұл аят мүміндерге батылдық, төзімділік және Алланың әмірлеріне бойсұнуды үйретеді. Сонымен қатар, ол адамдарды исламның әділ әрі рақымды дін екеніне сендіреді.