Muhammad surasi — Oyat 4

Kalimalarning ma'nolari:

• فَضَرْبَ الرِّقَابِ: Bo'yinlarga zarba bering, ya'ni ularni qatl qiling.
• أَثْخَنتُمُوهُمْ: Ularni ko'p qatl qilib, kuchlarini sindirdingiz.
• الْوَثَاقَ: Kishanlar, bog'lar.
• مَنًّا: Minnat qilish, ya'ni asirlarni ozod qilish.
• فِدَاءً: Fidya, ya'ni asirlarni evaziga almashish yoki to'lov evaziga qo'yib yuborish.
• تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا: Urush qurollarini qo'yadi, ya'ni urush tugaydi.
• يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ: Ularning amallarini yo'qotmaydi, bekor qilmaydi.

Tafsir:

Ey mo'minlar! Jang maydonida kofirlar bilan to'qnashganingizda, ularga qattiq zarba bering va bo'yinlariga qilich urib, qatlni davom ettiring. Toki ularni ko'p qatl qilib, kuchlarini sindirib, zaiflashtirmaguningizcha. Qachonki ularni shu holga keltirsangiz, asirlarni kishanlab, mahkam bog'lang. So'ngra asirlar haqida ixtiyoringiz bor: xohlasangiz ularni ozod qilib, minnat qilasiz (beminnat qo'yib yuborasiz), xohlasangiz ularni fidya evaziga (mol yoki boshqa narsa evaziga) qo'yib yuborasiz. Bu ishni urush tugaguniga qadar davom ettiring. Urush tugagach, asirlarni ozod qilish yoki fidya olish to'xtaydi.

Bu hukm — mo'minlarning kofirlar bilan sinovdan o'tishi va kunlarning ular orasida almashinishidir. Agar Alloh xohlasa, jangsiz ham kofirlardan O'zi g'alaba qozongan bo'lardi, lekin U sizlarni ular bilan sinashni iroda qildi. Shuning uchun jihodni buyurdi — kim haqiqiy mo'min ekanini va kim yo'qligini bilish uchun. Mo'min kofirni o'ldirsa, u jannatga kiradi; kofir mo'minni o'ldirsa, u do'zaxga tushadi.

Alloh yo'lida qatl qilingan (shahid bo'lgan) mo'minlarning amallarini Alloh bekor qilmaydi, aksincha ularning savoblarini to'liq beradi. Ular dunyoda yaxshi hayot kechirishga muvaffaq qilinadi, oxiratda esa jannatga kiritiladi va ularga o'z joylari ko'rsatiladi.

Foydalar:

• Ushbu oyat musulmonlarni jangda qat'iyatli bo'lishga, dushmanga qarshi kuch bilan turishga undaydi, lekin asirlarga nisbatan rahm-shafqat va insoniylikni ham o'rgatadi — ularni ozod qilish yoki fidya evaziga qo'yib yuborish ixtiyori berilgan.
• Alloh taolo bandalarini sinash uchun urushni buyurganini, har bir sinovda sabr va iymon mustahkamlanishini o'rgatadi.
• Shahidlar amallari zoye ketmasligi, balki Alloh ularni yanada ko'paytirib, jannatda mukofotlashini bildiradi — bu mo'minlar uchun katta tasalli va rag'batdir.
• Ushbu oyat musulmonlarga g'alaba Allohning irodasi bilan bo'lishini, lekin sabr va jihod orqali sinovdan o'tish zarurligini o'rgatadi.