Muhammad surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• "Sayahdīhim" — ularni hidoyat qiladi, to'g'ri yo'lga boshlaydi.
• "Bāl" — hol, ahvol, ish, shan; "isloh qilish" esa yaxshilash, tuzatish, to'g'rilash ma'nosini bildiradi.

Tafsir:

Alloh taolo mo'minlardan Alloh yo'lida jang qilib, shahid bo'lganlarga nisbatan uchta buyuk ne'matini zikr qiladi: Birinchidan, ularning qilgan yaxshi amallarini bekor qilmaydi, aksincha, ularni to'liq saqlab qo'yadi va mukofotini beradi. Ikkinchidan, ularni hidoyat qiladi — ya'ni dunyoda ularni to'g'ri yo'lga, eng yaxshi amallarga muvaffaq qiladi, oxiratda esa oliy darajalarga yetaklaydi. Uchinchidan, ularning holini isloh qiladi — ya'ni ularning barcha ishlarini, ahvollarini yaxshilaydi, gunohlarini kechiradi, xato-kamchiliklarini bartaraf etadi va ularni O'zining roziligiga erishtiradi. Bu yerda "holni isloh qilish" deganda, ularning dunyo va oxiratdagi barcha shanlari, ularning raqiblari (xusumat qiluvchilari) bilan bo'lgan munosabatlari ham yaxshilanadi, deb ham tushuntirilgan. Demak, Alloh ularning dushmanlarini ham rozi qiladi yoki ularning o'rtasidagi nizolarni hal qiladi, qolaversa, ularning qilgan amallarini qabul qiladi.

Foydalar:

• Alloh yo'lida jonini fido qilgan mo'minning mehnati zoye ketmaydi; Alloh uning har bir qadamini ko'radi va mukofotini to'liq beradi.
• Shahidlar uchun dunyoda ham hidoyat, ham holning yaxshilanishi va'da qilingan — bu ularning qalblarini taskin beradi va ularni sabr-qanoatga chorlaydi.
• Bu oyat mo'minlarga ulkan bashorat beradi: Alloh ularning ishlarini o'zi boshqarib, oxir-oqibatda ularni O'z roziligiga va jannatga yetkazadi. Bu esa insonni Alloh yo'lida fidoyilik qilishga undaydi va islomning go'zalligini namoyon etadi — bu dinda qurbonlik qilganlar hech qachon yutqazmaydi.