Nur surəsi — Ayə 33

Bəzi kəlmələrin izahı:

• يَسْتَعْفِفِ: İffətli olmağı, haramdan uzaq durmağı istəmək.
• نِكَاحًا: Nikah, evlənmə imkanı.
• يُغْنِيَهُمُ: Onları ehtiyacsız, varlı edə.
• فَضْلِهِ: Allahın lütfü, bol ruzisi.
• الْكِتَابَ: Mükatəbə müqaviləsi — kölə və ya cariyənin azad olmaq üçün ağası ilə müəyyən məbləğ qarşılığında bağladığı müqavilə.
• مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ: Sizin sahib olduğunuz kölələr və cariyələr.
• فَكَاتِبُوهُمْ: Onlarla mükatəbə müqaviləsi bağlayın.
• خَيْرًا: Xeyir — burada əmək qabiliyyəti, dürüstlük və dində səlahiyyət nəzərdə tutulur.
• فَتَيَاتِكُمْ: Qızlarınız, cariyələriniz.
• الْبِغَاءِ: Zina, fahişəlik.
• تَحَصُّنًا: İffətli olmaq, zinadan çəkinmək istəmək.
• عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا: Dünya həyatının keçici mənfəəti, dünyəvi qazanc.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə bir neçə mühüm hökmü və ədəbi öyrədir. Allah buyurur ki, evlənməyə imkanı olmayanlar — istər maddi çətinlik, istərsə başqa bir səbəbdən — zinadan və haramdan uzaq durmağa çalışsınlar, iffətlərini qorusunlar. Onlar ümidsizliyə qapılmasınlar; Allah Öz lütfündən onlara ruzi verib evlənmə imkanı yaradana qədər səbir etsinlər. Bu, Allaha güvənən qul üçün böyük bir təsəllidir: Allah heç kimi unutmur və hər çətinliyin sonunda bir asanlıq vardır.

Sonra Allah kölələrə və cariyələrə ədalətli rəftarı əmr edir. Əgər kölələrdən biri azad olmaq üçün ağası ilə müəyyən bir məbləğ qarşılığında müqavilə bağlamaq istəsə və ağa onlarda əmək qabiliyyəti, dürüstlük və dində səlahiyyət görsə, onlarla bu müqaviləni bağlamalıdır. Üstəlik, ağalara əmr olunur ki, Allahın onlara verdiyi maldan kölələrə də pay versinlər — yəni müqavilə məbləğindən bir qismini bağışlasınlar və ya onlara maddi kömək etsinlər. Bu, İslamın köləliyi tədricən aradan qaldırmağa yönəlmiş müdrik addımlarından biridir və malın əsl sahibinin Allah olduğunu xatırladır.

Ayənin son hissəsi isə çox ciddi bir qadağanı bildirir: Ağalar öz cariyələrini zinaya məcbur etməsinlər. Əgər cariyələr iffətli olmaq, zinadan uzaq durmaq istəyirlərsə, onları buna məcbur etmək ən böyük zülmlərdən biridir. Bu qadağa, cahiliyyə dövründə bəzi münafiqlərin cariyələrini qazanc əldə etmək üçün zinaya sürükləməsi kimi çirkin bir əmələ qarşı nazil olmuşdur. Allah buyurur ki, kim onları buna məcbur edərsə, bilin ki, Allah məcbur edilən qadınları bağışlayar və onlara rəhm edər, çünki onlar günahı öz istəkləri ilə deyil, zorla etmişlər. Günah isə məcbur edənin boynundadır.

Bu ayə bizə öyrədir ki, İslam iffəti, ədaləti və zəiflərə qarşı şəfqəti ən üstün dəyərlər sayır. Allah qullarına həmişə çıxış yolu göstərir, onları ümidsizliyə salmır və zülmə qarşı qəti şəkildə dayanır. Gəlin bu ayənin nuru ilə həyatımızı bəzəyək: iffətli olaq, ədalətli davranaq və heç vaxt zəiflərə zülm etməyək. Allahın rəhmi genişdir, O, tövbə edənləri bağışlayar və sıxıntıda olanlara yardım edər.