سوره روم — آيت 1

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت

• الم: هي قرآن ڪريم جي مقطّع حرفن (منقطع اکرن) مان آهي. ان جو مطلب الله تعاليٰ کان سواءِ ڪو ٻيو پوريءَ ريت نٿو ڄاڻي. اهڙا اکر قرآن مجيد جي ڪيترن سورتن جي شروعات ۾ آيا آهن، جهڙوڪ: البقرة، آل عمران، العنڪبوت، الروم وغيره. انهن کي ”حروف مقطّعه“ چئبو آهي، يعني اهڙا اکر جيڪي الڳ الڳ پڙهيا وڃن ٿا.

2) آيت جي تفسير

”الم“ اهي مقطّع اکر آهن، جن سان الله تعاليٰ سورة روم جي شروعات ڪئي آهي. اهڙن اکرن بابت قرآن مجيد جي ٻين سورتن جهڙوڪ سورة البقرة جي شروعات ۾ به ذڪر ٿي چڪو آهي. انهن اکرن جي حقيقي معنيٰ ۽ مقصد الله تعاليٰ پاڻ ئي بھتر ڄاڻي ٿو. علمائن انهن بابت ڪيترائي قول بيان ڪيا آهن، پر سڀ کان محفوظ ۽ صحيح راءِ اها آهي ته اسان انهن تي ايمان آڻيون ۽ انهن جي حقيقت الله تعاليٰ جي حوالي ڪريون، ۽ انهن جي پٺيان ڪا به خودساختہ تفسير نه ڪيون. اهي اکر ان ڳالهه جي نشاندهي ڪن ٿا ته قرآن مجيد جو هر هڪ لفظ ۽ هر هڪ اکر الله تعاليٰ جو ڪلام آهي، ۽ ان ۾ ڪنهن به قسم جي ڪا به کوٽ ناهي. انهن اکرن جو هڪ حڪمت اها به آهي ته اهي عربن کي چئلينج ڪن ٿا ته جيڪڏهن اوهان قرآن کي پنهنجي ٺاهيل سمجهو ٿا، ته پوءِ ان جهڙو ڪلام پيش ڪريو، حالانڪه اهو به انهن ئي اکرن مان ٺهيل آهي جيڪي اوهان جي ٻوليءَ ۾ موجود آهن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا

• قرآن مجيد جو هر حرف ۽ هر لفظ الله تعاليٰ جو پاڪ ڪلام آهي، ان تي پوري يقين ۽ ايمان رکڻ گهرجي.
• مقطّع اکرن تي غور ڪرڻ سان معلوم ٿئي ٿو ته قرآن مجيد جي زبان ۽ انداز بيان انسانن جي طاقت کان مٿانهون آهي، جيڪو ان جي الهي هجڻ جو وڏو ثبوت آهي.
• جتي علم جي ڳالهه اسان جي سمجهه کان مٿانهين هجي، اتي عاجزيءَ سان الله تعاليٰ جي حوالي ڪرڻ ۽ ان تي ايمان رکڻ ئي سچي علم ۽ ايمان جي علامت آهي.
• قرآن مجيد جي تلاوت ۽ ان جي اکرن تي تدبر ڪرڻ سان دل ۾ نور ۽ سڪون پيدا ٿئي ٿو، ۽ الله تعاليٰ سان محبت وڌي ٿي.
• اهي اکر اسان کي سيکارين ٿا ته اسلام ۾ علم ۽ ايمان ٻئي گڏ هلن ٿا، ۽ جيڪو علم جي حد تائين پهچي ۽ اڳتي الله جي حوالي ڪري، اهو ئي ڪامياب ٿئي ٿو.