Nisa surəsi — Ayə 23

Mərhələ 1: Ayədə izah tələb edən sözlər

• حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ: Sizə haram edildi, qadağan olundu.
• أُمَّهَاتُكُمْ: Analarınız. Buraya nənələr, ulu nənələr də daxildir.
• بَنَاتُكُمْ: Qızlarınız. Buraya oğlunuzun qızı, qızınızın qızı və onların övladları da daxildir.
• أَخَوَاتُكُمْ: Bacılarınız. İstər ata-bir, istər ana-bir, istərsə də hər ikisi bir olan bacılar.
• عَمَّاتُكُمْ: Bibiləriniz. Atanızın bacıları və atanızın babalarının bacıları.
• خَالَاتُكُمْ: Xalalarınız. Ananızın bacıları və ananızın nənələrinin bacıları.
• بَنَاتُ الْأَخِ: Qardaşınızın qızları.
• بَنَاتُ الْأُخْتِ: Bacınızın qızları.
• أُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ: Sizi əmizdirən analarınız (süd analarınız).
• أَخَوَاتُكُم مِّنَ الرَّضَاعَةِ: Süd qohumluğundan olan bacılarınız.
• أُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ: Arvadlarınızın anaları (qayınanalarınız). Buraya arvadınızın nənələri də daxildir.
• رَبَائِبُكُمُ: Arvadınızın başqa kişidən olan qızları (ögey qızlarınız).
• فِي حُجُورِكُم: Sizin himayənizdə, evinizdə böyüyən.
• دَخَلْتُم بِهِنَّ: Onlarla (arvadlarınızla) cinsi əlaqədə oldunuz.
• حَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ: Oğullarınızın arvadları (gəlinləriniz).
• مِنْ أَصْلَابِكُمْ: Sizin öz belinizdən olan, yəni öz oğullarınız. Övladlığa götürdüyünüz uşaqlar bu hökmə daxil deyil.
• أَن تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ: İki bacını bir nikah altında birləşdirmək.
• إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ: Keçmişdə olub bitənlər istisna olmaqla (Cahiliyyə dövründə edilənlər bağışlanıb).

Mərhələ 2: Ayənin təfsiri

Uca Allah bu ayədə möminlərə hansı qadınlarla evlənməyin haram olduğunu açıqlayır. Bu, ailə həyatının təmizliyini qorumaq və insanlar arasında qarışıqlığın qarşısını almaq üçün verilmiş ilahi bir qanundur.

Əvvəlcə qan qohumluğu (nəsəb) üzrə haram olanlar sadalanır: Analarınız, nənələriniz, qızlarınız, nəvələriniz, bacılarınız, bibilariniz, xalalarınız, qardaşınızın qızları və bacınızın qızları. Bu qohumlarla evlənmək qətiyyən haramdır.

Sonra süd qohumluğu (rəda) üzrə haram olanlar qeyd olunur: Sizi əmizdirən süd analarınız və süd bacılarınız. Peyğəmbərimiz (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurmuşdur ki, süd qohumluğu qan qohumluğu kimi haramlıq yaradır. Yəni süd qohumluğu da nəsəb qohumluğu kimi müqəddəsdir və ona hörmət edilməlidir.

Daha sonra nikah səbəbi ilə haram olanlar bildirilir: Arvadlarınızın anaları (qayınanalarınız) və arvadlarınızın başqa kişidən olan qızları (ögey qızlarınız). Qayınanalarınızla evlənmək, arvadınızla cinsi əlaqədə olsanız da, olmasanız da haramdır. Ögey qızlarınızla evlənmək isə yalnız onların anaları ilə cinsi əlaqədə olduqdan sonra haram olur. Əgər arvadınızla cinsi əlaqədə olmadan ayrılmısınızsa və ya o vəfat edibsə, onun qızı ilə evlənməyinizdə heç bir günah yoxdur.

Həmçinin, öz oğullarınızın arvadları (gəlinləriniz) ilə evlənmək də haramdır. Bu hökm oğlunuz o qadınla cinsi əlaqədə olsa da, olmasa da qüvvədədir. Övladlığa götürülmüş uşaqların arvadları isə bu hökmə daxil deyil.

Nəhayət, Uca Allah iki bacını eyni vaxtda bir nikah altında birləşdirməyi də haram edir. Bu, həm qan qohumluğu, həm də süd qohumluğu üzrə bacılar üçün keçərlidir. Həmçinin, sünnədə bir qadınla onun bibisi və ya xalasını eyni vaxtda nikahlamaq da haram buyurulmuşdur. Lakin cahiliyyə dövründə bu cür nikahlar olubsa, Allah onları bağışlamışdır. Çünki Allah çox bağışlayandır, çox rəhmlidir. O, tövbə edənlərin günahlarını bağışlayar və onlara qarşı çox mərhəmətlidir.

Bu ayə bizə göstərir ki, İslam dini ailə həyatına böyük əhəmiyyət verir və onu qorumaq üçün müqəddəs qanunlar qoyur. Bu qanunlar insanın ləyaqətini qoruyur, ailə bağlarını möhkəmləndirir və cəmiyyətdə əxlaqi təmizliyi təmin edir. Gəlin bu ilahi qanunlara səmimiyyətlə əməl edək və Allahın bizə bəxş etdiyi bu gözəl dinin dəyərini bilək. Unutmayaq ki, Allahın hər bir əmri bizim xeyrimizədir və bizi dünya və axirət səadətinə aparır.