رعد سۈرىسى — ئايەت 16

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• رَبُّ: ئىگە، پەرۋەردىگار، يارىتىپ تەربىيە قىلغۇچى.
• أَوْلِيَاءَ: دوستلار، ياردەمچىلەر، ئىگە قىلىۋالغان مەبۇدلار.
• الْأَعْمَىٰ: كور — بۇ يەردە كاپىر كىشىگە ئوخشىتىلغان.
• الْبَصِيرُ: كۆرگۈچى — بۇ يەردە مۇئمىن كىشىگە ئوخشىتىلغان.
• الظُّلُمَاتُ: زۇلمەتلەر، قاراڭغۇلۇقلار — كۇفرىغا ئوخشىتىلغان.
• النُّورُ: يورۇقلۇق — ئىمانغا ئوخشىتىلغان.
• الْقَهَّارُ: غالىب، ھەممە نەرسىنى بويسۇندۇرغۇچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلارغا ئېيتقىن: ئاسمانلار ۋە زېمىننى كىم ياراتتى ۋە ئۇلارنىڭ ئىشلىرىنى كىم باشقۇرۇپ تۇرىدۇ؟ ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىمۇ ئېتىراپ قىلغىنىدەك، ئېيتقىن: ئۇلارنى ياراتقان ۋە باشقۇرغان ئاللاھتۇر. ئاندىن ئۇلارغا ئېيتقىن: ئاللاھنى قويۇپ، ئۆزلىرىگە پايدا-زىيان يەتكۈزۈشكە قادىر بولمىغان، ھەتتا ئۆزلىرىنىڭمۇ پايدا-زىيانىغا ئىگە بولمىغان نەرسىلەرنى ئىگە قىلىۋالدىڭلارمۇ؟ ئۇنداق مەخلۇقلار سىلەرگە قانداق پايدا يەتكۈزەلەيدۇ ياكى زىياننى قانداق دەپئى قىلالايدۇ؟

ئى پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىن: كاپىر بولغان كىشى بىلەن ئىمان ئېيتقان كىشى باراۋەر بولالامدۇ؟ كاپىر كور كىشىگە ئوخشايدۇ، مۇئمىن بولسا كۆزى ئوچۇق، ھىدايەت تاپقان كىشىگە ئوخشايدۇ. يەنە كۇفرى بىلەن ئىمان باراۋەر بولالامدۇ؟ كۇفرى قاراڭغۇلۇققا ئوخشايدۇ، ئىمان بولسا يورۇقلۇققا ئوخشايدۇ. ئۇلار ئاللاھقا شېرىك قىلغان بۇتلىرى ئاللاھنىڭ يارىتىشىغا ئوخشاش نەرسە ياراتقانمۇ، شۇڭا ئۇلارغا يارىتىش ئارىلىشىپ كېتىپ، بۇتلارنىمۇ ئىبادەتكە لايىق دەپ ئويلىدىمۇ؟ ئۇنداق ئەمەس! ئېيتقىن: ئاللاھ يالغۇز ھەممە نەرسىنى ياراتقۇچىدۇر، ئۇنىڭ شېرىكى يوق. ئۇ يەككە-يالغۇز ئىبادەتكە لايىق زاتتۇر، ھەممە نەرسىدىن غالىبتۇر.

3) دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئى ئىنسان! ئويلىنىپ باققىن: سېنى ۋە پۈتۈن ئاسمان-زېمىننى ياراتقان زات كىم؟ ئۇ ئاللاھتۇر. ئۇنداقتا، سەن نېمە ئۈچۈن ئۆزۈڭگە پايدا-زىيان يەتكۈزۈشكە قادىر بولمىغان نەرسىلەرگە يۆلەنسەن؟ ئاللاھ سېنى ياراتتى، ساڭا ھايات بەردى، سەن ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلىشىڭ كېرەك. ئىمان بىلەن كۇفرى، يورۇقلۇق بىلەن قاراڭغۇلۇق ھەرگىز باراۋەر ئەمەس. ئىمان يولى يورۇق ۋە ئوچۇق يولتۇر، ئۇ سېنى ھەقىقەت ۋە خۇشاللىققا يېتەكلەيدۇ. ئاللاھ يەككە-يالغۇز، ھەممە نەرسىدىن غالىبتۇر. ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرمەڭلار، پەقەت ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىڭلار. بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجاتلىققا ئېرىشىشنىڭ بىردىنبىر يولى ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش ۋە ئۇنىڭغا يۆلەنىشتۇر.