Ан-Нахль сүрөсү — Аят 36

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أُمَّةٍ (үммөт): Белгилүү бир пайгамбарга ишенген же бир доордо жашаган адамдардын жамааты, коом.
• الطَّاغُوتَ (тагут): Аллахтан башка сыйынылган нерселердин баары — буттар, шайтандар, өлүктөр жана башкалар. Ошондой эле Аллахка баш ийүүдөн чыгып, чектен ашкан ар кандай күч-кубат да кирет.
• حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلَالَةُ (адашуу ага тагылды): Анын адашуусу Аллахтын илими жана каалоосу боюнча бекемделди, акырында каапырлык менен өтүп кетти.
• فَسِيرُوا (анда жүргүлө): Жер бетинде саякаттап, көчүп жүргүлө.
• عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ (жалганга чыгаргандардын акыбети): Пайгамбарларды жалганга чыгаргандардын аягы кандай болгонун.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адамзат тарыхынын жалпы мыйзамын билдирип турат: Ал ар бир өткөн коомго, ар бир элге өзүнөн бир пайгамбар жиберген. Ал пайгамбарлар коомун эң негизги нерсеге — жалгыз Аллахка сыйынууга жана Ага гана баш ийүүгө чакырган. Ошону менен катар алар Аллахтан башка сыйынылып жүргөн нерселердин баарынан — буттардан, шайтандардан, өлүктөрдөн жана Аллахтан башка ээ кылып алган ар кандай нерселерден — алыс болууга буюрган.

Анан Аллах айтат: ошол коомдордун ичинен кээ бирлерин Аллах туура жолго багыттады, алар пайгамбарларга ээрчип, ыйман келтирди. Ал эми кээ бирлери болсо акыйкатты билип туруп, текеберлик кылып, өзүнүн адашуу жолун улантты. Ошолорго адашуу бекем жазылды, Аллах аларды туура жолго ийгилик берүү менен колдободу. Бул алардын өз каалоосу менен тандаган жолунун натыйжасы.

Андан соң Аллах адамдарга мындай дейт: эй, адамдар, жер бетин кыдырып, саякаттап көргүлө. Мурунку пайгамбарларды жалганга чыгарган, аларга каршы чыккан коомдордун акыбети кандай болгонун өз көзүңөр менен көргүлө. Алардын үйлөрү урандыга айланды, күч-кубаттары жок болду, аларга түрдүү азаптар келди. Ушунун баарынан сабак алып, акыйкатты кабыл кылгыла.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын адилеттиги жана ырайымы: Аллах эч бир коомду пайгамбарсыз калтырган эмес. Бул Анын адамдарга болгон чоң ырайымын жана адилеттигин көрсөтөт. Ар бир адамга акыйкатты билүү мүмкүнчүлүгү берилген.
• Тандоо эркиндиги: Аят адамдын өз тандоосу бар экенин көрсөтөт. Ким туура жолду тандаса, Аллах ага жардам берет; ким адашууну тандаса, ал өзүнүн тандоосунун жообун берет. Бул исламдын адамдын эркиндигине болгон мамилесин чагылдырат.
• Тарыхтан сабак алуу: Жер бетиндеги урандылар, жок болгон цивилизациялар — мурункулардын акыбети. Бул бизге акыйкатты четке какпоого, текеберлик кылбоого чакырат. Тарых — эң чоң мугалим.
• Исламдын универсалдуулугу: Бул аят исламдын белгилүү бир элге же урууга гана эмес, бүт адамзатты камтыган универсалдуу дин экенин көрсөтөт. Ар бир коомго пайгамбар жиберилген, баары бир эле чакырыкты алышкан: жалгыз Аллахка сыйынуу.
• Акыйкатты издөөгө чакырык: Аллах бизди жер бетинде жүрүп, ой жүгүртүүгө, изилдөөгө чакырат. Бул исламдын илимге, ой жүгүртүүгө, байкоого болгон оң мамилесин көрсөтөт.
• Үмүт жана коркунуч: Аят бизге бир жагынан Аллахтын ырайымы менен туура жолго түшкөндөр бар экенин, экинчи жагынан акыйкатты четке каккандардын акыбети оор болорун эскертет. Бул тең салмактуулук — ыймандуу адамдын жашоосундагы эң маанилүү нерсе.