بقرہ سۈرىسى — ئايەت 187

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• ئۇھىللە (أُحِلَّ): ھالال قىلىندى، رۇخسەت قىلىندى.
• رەفەس (الرَّفَثُ): جىمائ قىلىش ۋە ئۇنىڭغا ئېلىپ بارىدىغان مۇقەددىمىلەر.
• لىباس (لِبَاسٌ): كىيىم، يېپىنچا. بۇ يەردە بىر-بىرىنىڭ ئەۋرىتىنى يېپىش، نەپسىنى تىزگىنلەش ۋە بىر-بىرىگە سۈكۈن تېپىش مەنىسىدە.
• تەختانىۇن (تَخْتَانُونَ): خىيانەت قىلىسىلەر، ئۆزۈڭلارغا زۇلۇم قىلىسىلەر.
• بەشىرۇھۇننە (بَاشِرُوهُنَّ): ئۇلار بىلەن جىمائ قىلىڭلار. ئەسلىدە «مۇباشەرەت» تېرە-تېرىگە تەگمەك مەنىسىدە بولۇپ، جىمائ مەنىسىدە قوللىنىلغان.
• ئىبتەغۇ (ابْتَغُوا): تەلەپ قىلىڭلار، ئىزدەڭلار.
• خەيتۇل ئەبيەز (الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ): ئاق يىپ — تاڭ سەھەرنىڭ ئاق يورۇقى.
• خەيتۇل ئەسۋەد (الْخَيْطُ الْأَسْوَدُ): قارا يىپ — كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى.
• ئاكىفۇن (عَاكِفُونَ): ئىئتىكافتا ئولتۇرغۇچىلار، يەنى مەسجىدتە قەستەن ئىبادەت نىيىتى بىلەن تۇرغۇچىلار.
• ھۇدۇد (حُدُودُ): چەكلەر، چېگرالار — ھالال بىلەن ھارام ئارىسىدىكى چېگرا.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇئمىنلەر! ئاللاھ تائالا سىلەرگە روزا تۇتىدىغان كېچىلەردە ئاياللىرىڭلار بىلەن جىمائ قىلىشنى ھالال قىلدى. ئىلگىرىكى شەرىئەتلەردە ۋە ئىسلامنىڭ ئەۋۋەللىك دەۋرىدە، كىشى ئۇخلاپ قالسا ياكى خۇپتەن نامىزىنى ئوقۇپ بولسا، ئۇنىڭغا يېمەك-ئىچمەك ۋە ئايالىغا يېقىنلىشىش ھارام بولاتتى. بۇ ئېغىر يۈك مۇسۇلمانلارغا قىيىنچىلىق ئېلىپ كەلدى. ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ ئۆزۈڭلارغا خىيانەت قىلىپ، ئاللاھ بەلگىلىگەن چەكتىن ئېشىپ، نەپسىڭلارنى زۇلۇمغا ئۇچراتقانلىقىڭلارنى بىلدى. شۇڭا ئاللاھ سىلەرگە رەھىم قىلىپ، تەۋبەڭلارنى قوبۇل قىلدى ۋە بۇ ئېغىر چەكلىمىنى بىكار قىلىپ، سىلەرگە يېنىكلىك بەردى.

ئاياللىرىڭلار سىلەر ئۈچۈن كىيىم-يېپىنچا ئىلاھىي: ئۇلار سىلەرنى ناچارلىقتىن ساقلايدىغان سۈكۈن ۋە ئىپپەت-ئىسمەتتۇر؛ سىلەرمۇ ئۇلار ئۈچۈن شۇنداق كىيىم-يېپىنچا ۋە سۈكۈندۇرسىلەر. بىر-بىرىڭلارغا ئېھتىياجلىق، بىر-بىرىڭلارنى تولۇقلايسىلەر. ئەمدى ئۇلار بىلەن جىمائ قىلىڭلار ۋە ئاللاھ سىلەر ئۈچۈن تەقدىر قىلغان پەرزەنتلىكنى تەلەپ قىلىڭلار.

كېچىدە يېمەك-ئىچمەكتىن چەكلەنمەڭلار، تاكى تاڭ سەھەرنىڭ ئاق يورۇقى كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقىدىن ئېنىق ئايرىلغىچە — يەنى فەجرى سادىق چىققىچە يېيىڭلار ۋە ئىچىڭلار. ئاندىن روزىنى كۈندۈزى كۈن پاتقىچە تولۇق تۇتۇڭلار. مەسجىدتە ئىئتىكافتا ئولتۇرغان ۋاقتىڭلاردا ئاياللىرىڭلار بىلەن جىمائ قىلماڭلار، چۈنكى بۇ ئىئتىكافنى بۇزىدۇ.

بۇ بەلگىلەنگەن ھۆكۈملەر ئاللاھنىڭ چەكلىرىدۇر — ھالال بىلەن ھارام ئارىسىدىكى ئېنىق چېگرالاردۇر. بۇ چېگرالارغا يېقىنلاشماڭلار، چۈنكى چېگراغا يېقىنلاشقان كىشى ھارامغا چۆمۈلۈپ قېلىشى مۇمكىن. ئاللاھ تائالا ئۆز ئايەتلىرىنى ۋە ھۆكۈملىرىنى مۇشۇنداق ئېنىق بايان قىلىدۇ، شۇنداق قىلىشتىن مەقسەت — سىلەر تەقۋادار بولۇشۇڭلار، يەنى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنداپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىشىڭلار.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا بەندىلىرىگە ئىنتايىن مېھرىبان ۋە رەھىمدىلدۇر. ئۇ ئېغىر چەكلىمىلەرنى بىكار قىلىپ، دىنىمىزنى ئاسان ۋە يېنىك قىلدى. بۇ ئىسلامنىڭ ئىنسان تەبىئىتىگە ماس كەلگەن، ئەقىلگە مۇۋاپىق دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئەر-خوتۇن ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت ئىسلامدا پەقەت شەھۋەت ئەمەس، بەلكى مېھرىبانلىق، ئىپپەت ۋە بىر-بىرىنى قوغداش ئاساسىغا قۇرۇلغان مۇقەددەس ئالاقەدۇر. ئۇلار بىر-بىرىنىڭ كىيىمىدۇر — بىر-بىرىنى يېپىدۇ، قوغدايدۇ ۋە سۈكۈن بېرىدۇ.
• ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنىڭ خاتالىقىنى بىلسىمۇ، تەۋبە قىلغاندا ئۇلارنى كەچۈرىدۇ ۋە ئاسانلىق بېرىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ رەھمىتىنىڭ كەڭلىكىنى ۋە تەۋبىنىڭ قوبۇل بولىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• روزا پەقەت يېمەك-ئىچمەكتىن چەكلىنىش ئەمەس، بەلكى ئاللاھ بەلگىلىگەن ۋاقىت چېگراسىدا ئىبادەت قىلىش، نەپسىنى تىزگىنلەش ۋە تەقۋادارلىقنى ئىگىلەشتۇر.
• ئىئتىكاف — مەسجىدتە ئاللاھقا يېقىنلىشىش نىيىتى بىلەن مەلۇم مۇددەت تۇرۇش — ئاللاھ بەلگىلىگەن ئالاھىدە ئىبادەتتۇر. بۇ ئىبادەتتە نەپسىنى پۈتۈنلەي ئاللاھقا بېغىشلاش تەلەپ قىلىنىدۇ.
• ئاللاھنىڭ چەكلىرىگە يېقىنلاشقا بولمايدۇ. چېگراغا يېقىنلاشقان كىشى ھارامغا چۆمۈلۈپ قېلىشى مۇمكىن. شۇڭا مۇسۇلمان ھەر ۋاقىت ئېھتىياتچان بولۇشى، ھارامغا ئېلىپ بارىدىغان يوللاردىن يىراق تۇرۇشى كېرەك.
• ئاللاھ تائالا ئۆز ئايەتلىرىنى ئېنىق بايان قىلىدۇ، شۇنداق قىلىشتىن مەقسەت — بەندىلىرىنىڭ تەقۋادار بولۇشى، يەنى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنداپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىشىدۇر. بۇ ئىسلامنىڭ ئوچۇق-ئاشكارا، چۈشىنىشلىك ۋە ئەمەلىيەتكە ئۇيغۇن دىن ئىكەنلىكىنىڭ دەلىلىدۇر.