Nur surəsi — Ayə 61

1) Bəzi sözlərin izahı:

• حَرَجٌ (hərəc): Günah, məsuliyyət, darısqallıq və çətinlik mənasındadır. Burada "günah yoxdur, məsuliyyət yoxdur" mənasında işlənmişdir.
• الْأَعْرَجِ (əl-ə'rəc): Axsaq, ayağı şikəst olan kəs.
• مَفَاتِحَهُ (məfatihəhu): Açarları, yəni saxlanılması sizə həvalə edilmiş evlər, anbarlar və ya bağlar.
• أَشْتَاتًا (əştatan): Ayrı-ayrı, tək-tək, dağınıq halda.
• تَحِيَّةً (təhiyyətən): Salamlama, salavat, xoş söz.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayeyi-Kərimə bir neçə mühüm hökmü və müsəlmanlar arasındakı qardaşlıq əlaqələrini bizə öyrədir.

Əvvəlcə Allah-Təala buyurur ki, kor, axsaq və xəstə kimsələr üçün heç bir günah yoxdur. Yəni onlar cihad kimi bədən gücü tələb edən və ya görmə qabiliyyətinə bağlı olan vəzifələri yerinə yetirə bilmədiklərinə görə məsuliyyət daşımırlar. İslam dini heç kəsi gücü çatmayan şeylə mükəlləf etməz. Bu, dinimizin nə qədər mərhəmətli olduğunu göstərir.

Daha sonra Allah-Təala möminlərə öz evlərindən, atalarının, analarının, qardaşlarının, bacılarının, əmilərinin, xalalarının, dayılarının və bibilarinin evlərindən rahatlıqla yemək yeyə biləcəklərini bildirir. Həmçinin, açarları sizə tapşırılmış evlərdən (yəni etibar edilən qonşu və ya dost evlərindən) və ya sadiq dostlarınızın evlərindən də yemək yeməyinizdə heç bir günah yoxdur. Bu, müsəlmanlar arasında olan sıx qardaşlıq və mehribanlıq bağlarının göstəricisidir. İslam cəmiyyəti bir-birinə bağlı, bir-birinin evinə rahat girib-çıxa bilən, səmimi bir cəmiyyətdir.

Ayənin davamında buyurulur ki, istər birlikdə, istərsə də ayrı-ayrılıqda yemək yeməyinizdə sizə heç bir günah yoxdur. Bəzi insanlar tək yeməyi utanaraq birlikdə yeməyə çalışırdılar, lakin Allah bu ayə ilə bunun da bir məhdudiyyət olmadığını bildirdi. Bu, insanlara rahatlıq və asanlıq gətirən bir hökmdür.

Sonra isə çox gözəl bir ədəb öyrədilir: "Hər hansı bir evə daxil olduğunuzda, özünüzə salam verin." Yəni evdə kim varsa, ona "Əssəlamu aleykum" deyərək salam verin. Əgər evdə heç kim yoxdursa, "Əssəlamu aleyna və ala ibadillahis-salihin" (Salam bizə və Allahın saleh bəndələrinə olsun) deyərək özünüzə salam verin. Bu salam Allah tərəfindən bərəkətli və təmiz bir salamdır. Salam vermək qəlbləri bir-birinə bağlayır, sevgi və məhəbbət yaradır. Bu, İslamın gözəl əxlaqını və müsəlmanlar arasındakı qardaşlıq ruhunu əks etdirir.

Allah-Təala bu ayələri bizə belə aydın şəkildə izah edir ki, bəlkə düşünüb anlayasınız və bu hökmlərə əməl edəsiniz. Bu ayə bizə göstərir ki, İslam dini asanlıq, mərhəmət və qardaşlıq dinidir. Gəlin bu gözəl hökmlərə əməl edək, bir-birimizə salam verək, qəlblərimizi Allahın zikri ilə nurlandıraq və cəmiyyətimizi sevgi və bərəkətlə dolduraraq Allahın razılığını qazanaq.