Sure Nûr — Ayet 61

Kelime Anlamları:

• Harec (حرج): Günah, darlık, sıkıntı ve engel.
• A'rec (أعرج): Topal, bir bacağında veya ayağında engel bulunan kimse.
• Mefatih (مفاتح): Anahtarlar; burada emanet olarak kendisine verilen, koruması ve gözetimi üstlenilen evler veya mallar anlamındadır.
• Eştât (أشتات): Dağınık, ayrı ayrı, tek başına.
• Tahiyye (تحية): Selam, dua ve hayır duada bulunma.

Tefsir:

Rahmeti ve merhameti sonsuz olan Allah Teâlâ, kullarına hiçbir zorluk dilememiştir. Bu âyet-i kerîme, İslam'ın kolaylık ve hoşgörü dinî olduğunu gösteren parlak bir delildir. Öncelikle âmâ, topal ve hasta olan kimseler için bir genişlik ve ruhsat getirilmiştir. Onların, güç yetiremeyecekleri ve bedenlerindeki engelden dolayı yapamayacakları savaş gibi ağır yükümlülüklerden dolayı üzerlerine bir günah yoktur. Allah, kimseye gücünün üstünde bir yük yüklemez. Bu, İslam'ın engelli kardeşlerimize ne kadar şefkatli ve merhametli yaklaştığının en güzel göstergesidir.

Daha sonra Allah Teâlâ, müminlere sosyal hayatla ilgili çok önemli ve güzel bir kolaylık bahşetmiştir. Daha önceki dönemlerde insanlar, âmâ, topal ve hastalarla birlikte yemek yemekten çekinirlerdi; onlar da bu durumdan dolayı üzülürlerdi. İşte bu âyet, bu yanlış anlayışı ortadan kaldırmıştır. Artık bir müminin, kendi evinden, çocuklarının evinden, anne-babasının, kardeşlerinin, amca, hala, dayı ve teyzelerinin evlerinden yemek yemesinde hiçbir sakınca yoktur. Bu sayılanlar, insanın en yakın akrabalarıdır; aralarındaki sevgi ve güven bağı, böyle bir paylaşımı doğal kılar. Yine emanet olarak kendisine teslim edilen, anahtarı elinde bulunan evlerden ve samimi dostların evlerinden yemek yemek de caizdir. Çünkü gerçek dostluk, sıkıntıda ve rahatta kardeşçe paylaşmayı gerektirir. Burada önemli olan, israf etmemek ve sahibinin malına ihanet etmemektir.

Allah Teâlâ bu ruhsatı verdikten sonra, bir de edep öğretmektedir. İster toplu olarak ister ayrı ayrı yensin, bu konuda da bir daralma yoktur. Ancak bir eve girildiğinde, orada kimse olmasa bile selam verilmelidir. Bu selam, "Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatüh" şeklinde olabileceği gibi, evde kimse yoksa kişinin kendine ve orada bulunan mümin kardeşlerine "Esselamu aleyna ve ala ibadillahis-salihin" diyerek dua etmesi de güzeldir. Bu selam, Allah katından mübarek ve hoş bir hediyedir; kalpler arasında sevgi ve muhabbet köprüleri kurar. İşte Allah, akıl sahipleri düşünüp anlasınlar ve bu güzel ahlakla yaşasınlar diye âyetlerini böylece açıklamaktadır.

Bu âyet bize gösteriyor ki İslam dini, hayatı zorlaştırmak için değil, kolaylaştırmak için gelmiştir. Mümin, hem Allah'ın emirlerine uyar hem de insanlarla güzel geçinir. Selamlaşmak, aramızdaki sevgiyi artıran en güzel ibadetlerdendir. Ne mutlu o kimselere ki, Allah'ın bu kolaylıklarını bilir ve hayatına tatbik eder. Rabbimiz, bizleri bu güzel ahlakı yaşayan ve yaşatan kullarından eylesin.