Rum surasi — Oyat 41

Kalimalarning ma'nolari:

• Zohara (ظَهَرَ): paydo bo'ldi, yuzaga chiqdi.
• Fasod (الْفَسَادُ): buzilish, yomonlik, xunuklik — qurg'oqchilik, barakasizlik, ofatlar kabi holatlar.
• Bar (الْبَرّ): quruqlik, sahro va quruq yerlar.
• Bahr (الْبَحْر): dengiz, shuningdek dengiz bo'yidagi shaharlar va daryolar atrofi.
• Bimā kasabat (بِمَا كَسَبَتْ): ularning qilgan gunohlari sababli, ya'ni qilgan ishlarining jazosi o'laroq.
• Li-yuzīqahum (لِيُذِيقَهُم): ularga tatdirish uchun, ya'ni azobni his ettirish uchun.
• Ba'da allazī 'amilū (بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا): qilgan gunohlarining bir qismi (jazo sifatida).
• La'allahum yarji'ūn (لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ): shoyad ular tavba qilib, gunohlardan qaytsalar.

Tafsir (Sharh):

Odamlar gunoh va ma'siyatlarga berilib, Allohning buyruqlaridan yuz o'girganlarida, Yer yuzida turli xil buzilishlar paydo bo'ladi. Bu buzilishlar quruqlikda ham, dengizda ham namoyon bo'ladi: qurg'oqchilik, yomg'irlarning kam yog'ishi, o'simliklarning qurishi, hayvonlarning halok bo'lishi, kasallik va epidemiyalarning tarqalishi, dengizlarda baliq va boshqa jonzotlarning kamayishi, hatto urushlar va fitnalarning kelib chiqishi — bularning barchasi insonlarning o'z qo'llari bilan qilgan gunohlari tufaylidir.

Alloh taolo bu bilan bandalariga qilgan ishlarining bir qismini dunyoning o'zida tatdirib qo'yadi. Bu — ularni ogohlantirish va uyg'otish uchundir. Chunki Alloh ularni darhol jazolashni istamaydi, balki shu orqali ularning tavba qilishlarini, gunohlardan qaytishlarini va yana to'g'ri yo'lga qaytishlarini xohlaydi. Agar inson bu ogohlantirishlardan saboq olsa va tavba qilsa, Alloh uning gunohlarini kechiradi va yana yaxshi holatga qaytaradi.

Bu oyatda Alloh taolo o'z rahmati va hikmatini ko'rsatadi: U bandalarini jazolashni emas, balki ularni to'g'rilashni va ularga rahm qilishni xohlaydi. Shuning uchun ham ularga dunyoda ba'zi ogohlantiruvchi jazolar beradi, toki ular oxiratdagi azobdan saqlanib qolsinlar.

Foydalar (Saboqlar):

1. Gunohning oqibati — har bir gunohning dunyoda ham, oxiratda ham oqibati bor. Inson qilgan yomon ishlari tufayli Yer yuzida turli ofatlar va buzilishlar yuzaga keladi.
2. Allohning rahmati — Alloh bandalarini jazolashga shoshilmaydi, balki ularga ogohlantirish beradi va tavba qilish imkoniyatini yaratadi. Bu Allohning cheksiz rahmatidir.
3. Tavbaning eshigi — inson qanchalik gunoh qilgan bo'lmasin, tavba qilish eshigi har doim ochiq. Alloh bandalarining tavba qilib, Unga qaytishlarini kutadi.
4. Dunyodagi ofatlar sababi — qurg'oqchilik, kasalliklar, urushlar kabi musibatlar ko'pincha insonlarning gunohlari tufayli keladi. Shuning uchun yaxshi holatga erishish uchun gunohlardan qaytish va Allohga iltijo qilish lozim.
5. Ehtiyotkorlik — mo'min inson doimo o'z amallarini tekshirib turishi, gunohlarga berilmasligi va Allohning nazoratini yodda tutishi kerak.