سوره روم — آيت 41

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• ظَهَرَ الْفَسَادُ: فساد ظاهر ٿيو، يعني بربادي، خرابي ۽ نقصان ظاهر ٿيو.
• الْبَرِّ: خشڪي، يعني زمين، صحرا ۽ شهر.
• الْبَحْرِ: سمنڊ ۽ سمنڊ سان لڳندڙ علائقا، ساحلي شهر ۽ درياهه.
• كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ: ماڻهن جي هٿن ڪمايو، يعني ماڻهن جا ڪيل گناهه ۽ برا عمل.
• لِيُذِيقَهُم: ته انهن کي چکائي، يعني انهن کي سزا جو مزو چکائي.
• لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ: ته جيئن اهي موٽن، يعني توبهه ڪري الله ڏانهن رجوع ڪن.

2) آيت جي تفسير:

خشڪي ۽ سمنڊ ۾ فساد ۽ خرابي ظاهر ٿي چڪي آهي. ان فساد جو مطلب آهي ته برڪتون کٿيون ٿيون، مينهن گهٽ پيا وسن، قحطي ۽ ڏڪار پکڙجي ويو، بيماريون ۽ وبائون وڌي ويون، فتنه ۽ فساد پکڙيا ۽ دشمنن جو غلبه ٿيو. اهو سڀ ڪجهه ماڻهن جي پنهنجن هٿن جي ڪمائي، يعني سندن گناهن ۽ برن عملن جي ڪري ٿيو آهي. الله تعاليٰ انهن کي دنيا ۾ ئي سندن ڪجهه برن عملن جي سزا چکائي ٿو، ته جيئن اهي سجاڳ ٿين ۽ پنهنجي معاصي ۽ گناهن کان توبهه ڪري الله ڏانهن موٽن. جڏهن اهي توبهه ڪري رجوع ڪن ٿا، تڏهن سندن حال سڌري ٿو ۽ سندن معاملا درست ٿين ٿا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت ٻڌائي ٿي ته دنيا ۾ جيڪي به مصيبتون، بيماريون، قحطي ۽ فساد اچن ٿا، اهي اڪثر اسان جي پنهنجن گناهن ۽ برن عملن جو نتيجو هوندا آهن. ان ڪري اسان کي گهرجي ته پنهنجن عملن جي جاچ ڪريون ۽ الله کان معافي گهريون.
• الله تعاليٰ جي رحمت ۽ حڪمت ان ۾ آهي ته هو اسان کي دنيا ۾ ئي ڪجهه سزا چکائي ٿو، ته جيئن اسان سجاڳ ٿيون ۽ آخرت جي وڏي عذاب کان بچي سگهون. هي سزا دراصل اسان لاءِ هڪ انتباهه ۽ نصيحت آهي.
• آيت اسان کي توبهه جي طرف راغب ڪري ٿي. الله تعاليٰ چاهي ٿو ته اسان پنهنجن گناهن کان موٽون ۽ سندس طرف رجوع ڪريون. توبهه جو دروازو هميشه کليل آهي.
• جيڪڏهن اسان توبهه ڪريون ۽ نيڪ عمل ڪريون، ته الله تعاليٰ اسان جي حالات کي سڌاري ٿو، برڪتون موٽائي ٿو ۽ اسان کي دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي عطا ڪري ٿو.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسلام ۾ اميد ۽ رحمت جو پيغام آهي. الله تعاليٰ اسان کي سزا ڏيڻ کان اڳ ۾ ئي اسان کي موقعو ڏئي ٿو ته اسان توبهه ڪريون ۽ پنهنجي زندگي سنواريون. اهو ئي سبب آهي ته قرآن مجيد ۾ بار بار توبهه ۽ رجوع جي تلقين ڪئي وئي آهي.