Əraf surəsi — Ayə 157

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• Ümmi: Oxumağı və yazmağı bilməyən, anasından doğulduğu kimi qalan. Bu, Peyğəmbərimizin (sallallahu aleyhi və səlləm) möcüzələrindən biridir — o, oxuyub-yazmadığı halda ona vəhy nazil olmuşdur.
• Məruf: Ağıl və şəriət tərəfindən yaxşı, gözəl bilinən hər şey — iman, təvhid, itaət və hər cür yaxşılıq.
• Münkər: Ağıl və şəriət tərəfindən pis, çirkin bilinən hər şey — şirk, günah və hər cür pislik.
• Xəbais: Hissi və mənəvi olaraq çirkin sayılan şeylər — donuz əti, qan, ölü heyvan əti kimi haram qidalar və pis əməllər.
• İsr: Ağır yük, çətinlik — insanın üzərinə qoyulan ağır öhdəliklər.
• Əğlal: Zəncirlər, buxovlar — ağır və çətin vəzifələr mənasında istifadə olunmuşdur.
• Tə'zir: Hörmət etmək, uca tutmaq, dəstəkləmək.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Allahın rəhmətinin kimlərə aid olduğunu açıqlayır. Allah buyurur ki, bu rəhmət o kəslərə nəsib olacaq ki, onlar Muhəmməd peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) tabe olurlar. O peyğəmbər ki, oxumağı və yazmağı bilməyən, anasından doğulduğu kimi qalan bir zaddır — lakin ona Rəbbi tərəfindən vəhy nazil olur. Bu, özlüyündə böyük bir möcüzədir: heç bir kitab oxumayan, heç bir məktəbdə təhsil almayan bir insan, bəşəriyyətə ən kamil kitabı — Quranı gətirmişdir.

Bu peyğəmbərin adı, sifəti və peyğəmbərliyi Tövratda və İncildə yazılmış şəkildə tapılır. Yəhudilər və xristianlar öz kitablarında onun gəlişini gözləyirdilər, onun əlamətlərini bilirdilər. Lakin onların bir çoxu həsəd və təkəbbür üzündən ona iman gətirməkdən boyun qaçırdılar.

Bu peyğəmbər onlara yaxşı və gözəl olan hər şeyi əmr edir — Allaha tək ibadət etməyi, valideynlərə yaxşılıq etməyi, doğru danışmağı, əmanətə sadiq qalmağı. Onları pis və çirkin olan hər şeydən çəkindirir — Allaha şərik qoşmaqdan, yalan danışmaqdan, zina etməkdən, haram yeməkdən. O, onlara təmiz və halal olan şeyləri halal edir, murdar və zərərli olanları isə haram edir.

Allah bu peyğəmbərin gəlişi ilə əvvəlki ümmətlərin üzərinə qoyulmuş ağır yükləri və çətin öhdəlikləri qaldırır. Məsələn, əvvəlki şəriətlərdə qatilin mütləq öldürülməsi, günah işlədikdən sonra paltarın kəsilib atılması, şənbə günü heç bir iş görülməməsi kimi ağır hökmlər var idi. İslam şəriəti bu çətinlikləri yüngülləşdirdi, çünki bu din rəhmət dinidir.

Sonra Allah buyurur: o kəslər ki, bu peyğəmbərə iman gətirdilər, onu hörmətlə qarşıladılar, ona yardım etdilər və onunla birlikdə nazil edilmiş nurun — Quranın ardınca getdilər, məhz onlar nicat tapacaq, uğur qazanacaq və istədiklərinə nail olacaqlar.

3) Bu ayədən çıxarılan dərslər:

Bu ayə bizə göstərir ki, əsl uğur və xoşbəxtlik yalnız və yalnız Peyğəmbərimizə (sallallahu aleyhi və səlləm) iman gətirməkdə, onu sevməkdə və onun gətirdiyi Qurana tabe olmaqdadır. Allahın rəhməti genişdir, lakin bu rəhmətə nail olmağın yolu Onun son peyğəmbərinə tabe olmaqdan keçir.

Ey insan! Bil ki, sənin əlində böyük bir xəzinə var — Quran. Bu kitab sənə yol göstərir, səni qaranlıqdan işığa çıxarır, səni dünya və axirət səadətinə aparır. Uca Allah bu ayədə buyurur ki, Quranla birlikdə olanlar, ona sarılanlar nicat tapacaqlar. Elə isə gəl, bu nurdan bəhrələn, bu rəhmətə sarıl, bu peyğəmbərin izi ilə get — çünki əsl uğur məhz budur!