سوره اعراف — آيت 157

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• الرَّسُولَ: اُهو پيغمبر جن کي الله طرفان پيغام مليل هجي.
• النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ: اُهو نبي جيڪو پڙهيل لکيل نه هجي، يعني اُمي، جيڪو پنهنجي اُمت جهڙو هجي، ان کي لکڻ پڙهڻ نه ايندو هجي. مراد حضرت محمد ﷺ آهن.
• مَكْتُوبًا: لکيل، يعني سندس نالو ۽ صفتون لکيل هيون.
• الطَّيِّبَاتِ: پاڪ ۽ حلال شيون، جيڪي ماڻهن لاءِ سٺيون ۽ فائديمند آهن.
• الْخَبَائِثَ: گنديون ۽ ناپاڪ شيون، جيڪي عقل ۽ طبيعت کي خراب لڳن.
• إِصْرَهُمْ: ٻوجهه ۽ ڳري ذميواري، يعني اهي سخت احڪام جيڪي کين ڏنا ويا هئا.
• الْأَغْلَالَ: زنجيرون ۽ ٻيڙيون، مراد اهي سخت پابنديون ۽ تڪليفون آهن.
• عَزَّرُوهُ: سندس تعظيم ۽ احترام ڪيائون، ۽ سندس مدد ڪيائون.
• النُّورَ: روشني، مراد قرآن مجيد آهي.

2) تفسير:

هي آيت انهن خوش نصيب ماڻهن جي باري ۾ آهي جيڪي ان عظيم پيغمبر جي پيروي ڪن ٿا، يعني حضرت محمد ﷺ جي، جيڪي اُمي نبي آهن، يعني کين پڙهڻ ۽ لکڻ نه ايندو هو، پر سندن علم الله جي طرفان هو. اهي ماڻهو، يعني يهودي ۽ عيسائي، پنهنجن ڪتابن تورات ۽ انجيل ۾ سندس نالو ۽ صفتون لکيل ڏيندا هئا. اهو نبي کين چڱن ڪمن جو حڪم ڏئي ٿو، جهڙوڪ الله جي توحيد، نماز، روزو، ۽ سچائي، ۽ کين برن ڪمن کان روڪي ٿو، جهڙوڪ شرڪ، زنا، چوري ۽ ٻيا گناهه. اهو نبي کين اهي شيون حلال ڪري ٿو جيڪي پاڪ ۽ سٺيون آهن، جهڙوڪ حلال گوشت، حلال مشروب ۽ حلال نڪاح، ۽ کين اهي شيون حرام ڪري ٿو جيڪي گنديون ۽ ناپاڪ آهن، جهڙوڪ سور جو گوشت، مردار، رت ۽ ٻيا حرام شيون. اهو نبي کانئن اهي ڳري ٻوجهه ۽ سخت پابنديون پري ڪري ٿو جيڪي کين ڏنيون ويون هيون، جهڙوڪ قتل جي صورت ۾ قصاص لازمي هجڻ، سواءِ عمد يا خطا جي، ۽ ٻيون تڪليفون جهڙوڪ ڪپڙي مان نجاست جو حصو ڪٽڻ، ۽ سبت جي ڏينهن ڪم نه ڪرڻ، ۽ عبادت صرف ڪنيسن ۾ ڪرڻ وغيره. پوءِ اهي ماڻهو جيڪي ان نبي تي ايمان آڻين ٿا، سندس تعظيم ۽ احترام ڪن ٿا، سندس مدد ڪن ٿا، ۽ ان روشني جي پيروي ڪن ٿا جيڪا ساڻس گڏ نازل ڪئي وئي، يعني قرآن مجيد، اهي ئي ڪامياب ۽ ڪامياب ٿيندڙ آهن. اهي دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي حاصل ڪن ٿا، ۽ الله جي وعدي مطابق جنت ۾ داخل ٿين ٿا.

3) فائدا ۽ سبق:

• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته حضرت محمد ﷺ جو ذڪر اڳين ڪتابن ۾ به موجود هو، جيڪو سندن سچائي جي وڏي دليل آهي.
• اسلام هڪ آسان ۽ سولي دين آهي، جيڪو ماڻهن تي ڳري ٻوجهه نه وجهي ٿو، پر کين پاڪ ۽ سٺيون شيون حلال ڪري ٿو ۽ گنديون شيون حرام ڪري ٿو.
• نبي ﷺ جي پيروي ڪرڻ، سندس تعظيم ڪرڻ، ۽ سندس مدد ڪرڻ اسان جو فرض آهي، ۽ ان سان ئي اسان ڪاميابي حاصل ڪري سگهون ٿا.
• قرآن مجيد هڪ روشني آهي، جيڪا اسان کي اونداهيءَ مان ڪڍي سڌي رستي تي هدايت ڪري ٿي، ۽ ان جي پيروي ڪرڻ سان ئي اسان دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿي سگهون ٿا.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان نبي ﷺ جي سنتن تي عمل ڪريون، ۽ قرآن مجيد کي پنهنجي زندگيءَ جو حصو بڻايون، ته جيئن اسان به انهن ڪامياب ماڻهن ۾ شامل ٿي سگهون جن جو ذڪر هن آيت ۾ ڪيو ويو آهي.