Wa maa kaana limu`minin ai yaqtula mu`minan illaa khata`aa; waman qatala mu`minan khata`an fatabreeru raqabatim mu`minatinw wa diyatum mmusallamatun ilaaa ahliheee illaaa ai yassaddaqoo; fa in kaana min qawmin `aduwwil lakum wa huwa mu`minun fatabreeru raqabatim mu`minah; wa in kaana min qawmim bainakum wa bainahum meesaaqun fadiyatum mmusallamatun ilaaa ahlihee wa tahreeru raqabatim mu`minatin famal lam yajid fa Siyaamu shahraini mutataabi`aini tawhatam minal laah; wa kaanal laahu `Aleeman hakeemaa
📖 ترجمه (معنای فارسی)
📖 معنای فارسی
هيچ مؤمنى را نرسد كه مؤمن ديگر را جز به خطا بكشد. و هر كس كه مؤمنى را به خطا بكشد بايد كه بندهاى مؤمن را آزاد كند و خونبهايش را به خانوادهاش تسليم كند، مگر آنكه خونبها را ببخشند. و اگر مقتول، مؤمن و از قومى است كه دشمن شماست فقط بنده مؤمنى را آزاد كند و اگر از قومى است كه با شما پيمان بستهاند، خونبها به خانوادهاش پرداخت شود و بنده مؤمنى را آزاد كند و هر كس كه بندهاى نيابد براى توبه دو ماه پىدرپى روزه بگيرد. و خدا دانا و حكيم است.
🌐 Additional reference in اردو
🌐 اردو
اور کسی مومن کو شایان نہیں کہ مومن کو مار ڈالے مگر بھول کر اور جو بھول کر بھی مومن کو مار ڈالے تو (ایک تو) ایک مسلمان غلام آزاد کردے اور (دوسرے) مقتول کے وارثوں کو خون بہا دے ہاں اگر وہ معاف کردیں (تو ان کو اختیار ہے) اگر مقتول تمہارے دشمنوں کی جماعت میں سے ہو اور وہ خود مومن ہو تو صرف ایک مسلمان غلام آزاد کرنا چاہیئے اور اگر مقتول ایسے لوگوں میں سے ہو جن میں اور تم میں صلح کا عہد ہو تو وارثان مقتول کو خون بہا دینا اور ایک مسلمان غلام آزاد کرنا چاہیئے اور جس کو یہ میسر نہ ہو وہ متواتر دو مہینے کے روزے رکھے یہ (کفارہ) خدا کی طرف سے (قبول) توبہ (کے لئے) ہے اور خدا (سب کچھ) جانتا اور بڑی حکمت والا ہے
خَطَأً: عملی که بدون قصد و عمد انجام شود؛ مانند تیراندازی به هدفی که ناخواسته به انسان مؤمنی اصابت کند.
تَحْرِیرُ رَقَبَةٍ: آزاد کردن بردهای که ایمان آورده باشد.
دِیَةٌ: مالی که به عنوان خونبها به ورثه مقتول پرداخت میشود.
مُسَلَّمَةٌ: تحویل داده شده و پرداخت شده به طور کامل.
یَصَّدَّقُوا: اصل آن «یَتَصَدَّقُوا» است؛ یعنی اولیای مقتول از دریافت دیه صرفنظر کنند و آن را ببخشند.
مِیثَاقٌ: پیمان و عهدنامه.
مُتَتَابِعَینِ: دو ماه پیاپی و بدون فاصله.
### تفسیر آیه:
هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمن دیگری را به قتل برساند، مگر آنکه این قتل به صورت خطا و غیرعمد اتفاق بیفتد. اگر کسی مؤمنی را به خطا بکشد، دو مسئولیت بر عهده او قرار میگیرد: نخست، آزاد کردن بردهای مؤمن به عنوان کفاره این عمل؛ دوم، پرداخت دیه (خونبها) به خانواده مقتول، مگر اینکه اولیای مقتول از روی گذشت و بزرگواری از دریافت دیه صرفنظر کنند که در این صورت ساقط میشود.
حال اگر مقتول مؤمن باشد اما در میان قومی زندگی میکرده که با مسلمانان در حال جنگ و دشمنی هستند (مانند کفار حربی)، در این صورت فقط آزاد کردن بردهای مؤمن بر قاتل واجب است و دیهای پرداخت نمیشود؛ زیرا ورثه او کافر و محارب هستند و حقی برای دریافت دیه ندارند.
و اگر مقتول از قومی باشد که بین آنان و مسلمانان پیمان صلح یا امان وجود دارد (مانند اهل ذمه و معاهدان)، در این صورت هم دیه باید به خانواده او پرداخت شود و هم آزاد کردن بردهای مؤمن بر قاتل واجب است؛ زیرا خون چنین شخصی مانند خون مسلمان محترم و دارای ارزش است.
اما اگر قاتل توانایی آزاد کردن برده مؤمن را نداشت (چه از نظر مالی و چه از نظر دسترسی)، باید دو ماه پیاپی و بدون وقفه روزه بگیرد. این حکم به عنوان توبهای از سوی خداوند برای قاتل خطایی قرار داده شده است تا با این عمل، گناه او پاک شود و به درگاه الهی بازگردد. خداوند به همه اعمال و نیتهای بندگان آگاه است و در تمام احکامی که برای بندگانش تشریع کرده، حکیم و داناست.
### فواید و پیامهای آیه:
حرمت خون مؤمن: این آیه به زیبایی نشان میدهد که خون یک مؤمن تا چه اندازه در اسلام محترم است؛ حتی در قتل خطایی که قصد و عمدی در کار نبوده، باز هم کفاره و دیه سنگین تعیین شده تا مسلمانان در حفظ جان یکدیگر نهایت دقت را به کار برند.
اسلام دین مسئولیتپذیری: قاتل خطایی نمیتواند بگوید «من قصد نداشتم» و از مسئولیت شانه خالی کند؛ بلکه باید کفاره بدهد و دیه پرداخت کند. این نشان میدهد اسلام به انسانها میآموزد که در برابر اعمال خود، حتی اعمال ناخواسته، مسئولیتپذیر باشند.
رحمت و گذشت در اسلام: در عین حال که دیه واجب شده، به اولیای مقتول اجازه داده شده که از دیه صرفنظر کنند و ببخشند. این نشاندهنده روحیه عفو و گذشت در فرهنگ اسلامی است که میتواند کینهها را از بین ببرد و جامعه را به همدلی و محبت نزدیک کند.
توبه و بازگشت به خدا: خداوند برای کسی که توانایی مالی ندارد، روزه دو ماه پیاپی را قرار داده است. این نشان میدهد که راه توبه و بازگشت به خدا همیشه باز است و هیچکس نباید از رحمت الهی ناامید شود.
عدالت در همه شرایط: اسلام با دقت تمام، شرایط مختلف (مؤمن در سرزمین دشمن، مؤمن در سرزمین پیمانشکن و...) را بررسی کرده و برای هر کدام حکم مناسب وضع کرده است. این نشاندهنده جامعیت و حکمت احکام الهی است که هیچ موردی را بدون حکم رها نکرده است.
هيچ مؤمنى را نرسد كه مؤمن ديگر را جز به خطا بكشد. و هر كس كه مؤمنى را به خطا بكشد بايد كه بندهاى مؤمن را آزاد كند و خونبهايش را به خانوادهاش تسليم كند، مگر آنكه خونبها را ببخشند. و اگر مقتول، مؤمن و از قومى است كه دشمن شماست فقط بنده مؤمنى را آزاد كند و اگر از قومى است كه با شما پيمان بستهاند، خونبها به خانوادهاش پرداخت شود و بنده مؤمنى را آزاد كند و هر كس كه بندهاى نيابد براى توبه دو ماه پىدرپى روزه بگيرد. و خدا دانا و حكيم است.
مگر كسانى كه به قومى كه ميان شما و ايشان پيمانى است مىپيوندند، يا خود نزد شما مىآيند در حالى كه از جنگيدن با شما يا جنگيدن با قوم خود ملول شده باشند. و اگر خدا مىخواست بر شما پيروزشان مىساخت و با شما به جنگ برمىخاستند. پس هرگاه كناره گرفتند و با شما نجنگيدند و به شما پيشنهاد صلح كردند، خدا هيچ راهى براى شما بر ضد آنان نگشوده است.
گروه ديگرى را خواهيد يافت كه مىخواهند از شما و قوم خود در امان باشند، اينان هرگاه كه به كفر دعوت شوند بدان بازگردند. پس اگر خود را به كنارى نكشند و صلح نكنند و از اعمال خويش باز نايستند آنان را هر جا كه يافتيد بگيريد و بكشيد كه شما را بر آنان تسلطى آشكار دادهايم.
هيچ مؤمنى را نرسد كه مؤمن ديگر را جز به خطا بكشد. و هر كس كه مؤمنى را به خطا بكشد بايد كه بندهاى مؤمن را آزاد كند و خونبهايش را به خانوادهاش تسليم كند، مگر آنكه خونبها را ببخشند. و اگر مقتول، مؤمن و از قومى است كه دشمن شماست فقط بنده مؤمنى را آزاد كند و اگر از قومى است كه با شما پيمان بستهاند، خونبها به خانوادهاش پرداخت شود و بنده مؤمنى را آزاد كند و هر كس كه بندهاى نيابد براى توبه دو ماه پىدرپى روزه بگيرد. و خدا دانا و حكيم است.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، چون براى جهاد رهسپر شويد نيك تفحص كنيد. و به آن كس كه بر شما سلام گويد، مگوييد كه مؤمن نيستى. شما برخوردارى از زندگى دنيا را مىجوييد و حال آنكه غنيمتهاى بسيار نزد خداست. شما پيش از اين چنان بوديد ولى خدا بر شما منت نهاد. پس تفحص كنيد كه خدا بر اعمالتان آگاه است.
سایت سوره قرآن با هدف خدمت به قرآن و سنت پیامبر به عنوان یک حرکت خضوع راه اندازی شده است و از حمایت شما خرسندیم و از تداوم تداوم شما قدردانی می نماییم و از خداوند متعال خواستار قبولی ما هستیم. و کار ما را صرفاً برای وجه شریف او بساز.