ሱረቱ አን-ኒሳ — አንቀጽ 92

1. በአያቱ ውስጥ ማብራሪያ የሚፈልጉ ቃላት፦

• ሙእሚን (مُؤْمِن): በአላህና በመልእክተኛው የሚያምን ሰው።
• ኸጠአ (خَطَأً): ሳያስበው፣ በስህተት የሚሆን ነገር፤ በተግባር ሳይፈልገው የሚፈጸም።
• ተህሪሩ ረቀበ (تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ): አንድ ባሪያ ነጻ ማውጣት።
• ዲያ (دِيَةٌ): ለተገደለው ሰው ወራሾች የሚከፈል የደም ካሳ።
• ሙሰለመቱን (مُّسَلَّمَةٌ): ያለ ምንም ማጠልሸት የሚደርስ፣ የሚከፈል።
• የሰደቁ (يَصَّدَّقُوا): ይቅር ብለው ካሳውን ለቀው መተው።
• ሚሳቀ (مِّيثَاقٌ): ቃል ኪዳን፣ ውል።
• ሰያም (صِيَامُ): ጾም።
• ሙተታቢዐይን (مُتَتَابِعَيْنِ): ተከታታይ፣ ሳይቋረጡ የሚጾሙ።

1. የአያቱ ትርጉምና ማብራሪያ፦

አላህ ሁሉን የሚያውቅና ጥበበኛ ነው። እርሱ ለሰዎች ሕይወትን የሚጠብቁ ጽኑ ሕጎችን አውጥቷል። አንድ እምነት ያለው ሰው ሌላ እምነት ያለውን ሰው ሆን ብሎ መግደል በፍጹም የማይፈቀድ ነው። ነገር ግን በስህተት፣ ሳያስበው ከተፈጸመ ይህ ሌላ አያያዝ አለው።

ማንኛውም ሰው በስህተት አንድን ሙእሚን ከገደለ፣ በመጀመሪያ አንድ አማኝ ባሪያ ነጻ ማውጣት ይኖርበታል። ይህ ከኃጢአቱ ማስተሰረያ ነው። በተጨማሪም ለተገደለው ሰው ወራሾች የደም ካሳ (ዲያ) መክፈል አለበት። ይህ ካሳ በአንድ ጊዜ ያለ ምንም ማዘግየት ለቤተሰቦቻቸው ይደርሳል። ነገር ግን የተገደለው ሰው ወራሾች በራሳቸው ፍቃድ ይቅር ብለው ካሳውን ከተዉ፣ ይህ በራሳቸው ምርጫ ነው። ምክንያቱም እስልምና የመተሳሰብና የመተዛዘን ሃይማኖት ነው።

የተገደለው ሰው ከጠላት ሕዝብ መካከል ነው፣ ነገር ግን እርሱ ራሱ አማኝ ነው፤ ማለትም ከእስልምና ጠላቶች መካከል የነበረ ሙስሊም ከሆነ፣ ገዳዩ አንድ አማኝ ባሪያ ነጻ ማውጣት ብቻ ነው የሚጠበቅበት። የደም ካሳ የለም፤ ምክንያቱም ወራሾቹ ከእስልምና ጋር ጠላት የሆኑ ሰዎች ናቸውና።

የተገደለው ሰው ከእስልምና ጋር ቃል ኪዳን ካላቸው ሕዝቦች መካከል ከሆነ፣ ለምሳሌ ከዚምሚዎች ወይም ከቃል ኪዳን ሰዎች አንዱ ከሆነ፣ ገዳዩ ሁለት ነገሮችን ማድረግ አለበት፦ አንደኛ ለወራሾቹ የደም ካሳ መክፈል፣ ሁለተኛ አንድ አማኝ ባሪያ ነጻ ማውጣት። ምክንያቱም እንዲህ ያለው ሰው በውል ስለተጠበቀ ሕጉ እንደ ሙስሊም ይቆጠራል።

ማንም ሰው ባሪያ ነጻ ማውጣት ካልቻለ፣ ወይም የሚያስፈታውን ባሪያ ማግኘት ካልቻለ፣ እንዲሁም የደም ካሳ የመክፈል አቅም ከሌለው፣ በዚህ ጊዜ ሁለት ወር ተከታታይ ጾም መጾም ይኖርበታል። ይህ ጾም አላህ ኃጢአቱን ይቅር እንዲልለት የሚያደርግ የንስሐ መንገድ ነው። አላህ ሁሉን የሚያውቅ፣ በሕጎቹም ጥበበኛ ነው። እርሱ የፈጠረውን ሕግ ሁሉ ለሰዎች ጥቅምና ለማህበረሰብ ሰላም ነው።

እንግዲህ ይህች አያት የሰው ሕይወት ምን ያህል ውድ እንደሆነች፣ እንዲሁም እስልምና የመተሳሰብን፣ የመተዛዘንንና የፍትህን መርሆች ምን ያህል እንደሚያስቀድም ያሳየናል። አላህ ሁላችንንም በሕጎቹ እንድንጠበቅና የሌሎችን መብት እንድናከብር ይርዳን።