Ат-Талак сүрөсү — Аят 1

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لِعِدَّتِهِنَّ – алардын иддасына карата; башкача айтканда, аялдардын идда баштала турган убакытта, б.а. алар менен жыныстык катнашта болбогон тазалык мезгилинде же кош бойлуулугу анык болгон учурда.
• وَأَحْصُوا – эсептегиле, тактап-такыр сактагыла; идданын күн-айларын так эсептеп, көзөмөлдөгүлө.
• الْعِدَّةَ – идда; аялдын күйөөсүнөн ажырагандан кийин күтүүгө тийиш болгон мөөнөтү (үч айыз, же кош бойлуу болсо төрөткө чейин, же айызы токтогон жана кичине кыздар үчүн үч ай).
• فَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ – ачык-айкын жийиркеничтүү иш; бул жерде зына сыяктуу адепсиздик же үй-бүлөгө зыян келтирүүчү оор күнөө.
• حُدُودُ اللَّهِ – Аллахтын чектери; Аллах белгилеген укуктук ченемдер жана чектөөлөр.
• يُحْدِثُ – жаратат, пайда кылат; бул жерде күтүлбөгөн жаңы жагдайды жаратуу маанисинде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар! Сен жана сенин үммөтүң аялдарын талак кылууну кааласаңар, аларды иддасынын башталышына туура келген убакытта талак кылгыла – башкача айтканда, аял айызынан тазарып, бирок жыныстык катнашта боло элек тазалык мезгилинде же кош бойлуулугу анык болгон учурда. Идданын мөөнөтүн так эсептеп, көзөмөлдөп тургула, анткени бул силерге кайра кайтаруу убактысын билүү үчүн керек. Эгерде аялдарыңарды кайра кайтарууну кааласаңар, идда ичинде муну кыла аласыңар. Аллахтан корккула, Анын буйруктарын аткарып, тыйгандарынан тыйылгыла. Талак кылган аялдарды жашаган үйлөрүнөн чыгарбагыла, алар да өздөрү чыкпасын – иддалары бүткөнгө чейин. Бирок алар зына сыяктуу ачык-айкын жийиркеничтүү ишке барышса, анда башка сөз. Ушул өкүмдөр – Аллахтын чектери, Анын пенделери үчүн белгилеген ченемдери. Ким Аллахтын чектеринен ашса, ал өзүнө өзү зыян кылган болот, анткени күнөөсү аны кыйроого алып барат. Оо, талак кылган адам! Сен билбейсиң, балким Аллах ушул талактан кийин күтүлбөгөн бир ишти – аялыңа болгон ынактыкты же жарашууну – жаратып, кайра кайтарышыңарга себеп болот.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам үй-бүлөнү бекем сактоого чоң маани берет. Талак – эң акыркы чара, ал эми анын да өз тартиби, убактысы жана ченеми бар. Бул дин аялдарга да, эркектерге да кадыр-барк жана адилеттик менен мамиле кылууну талап кылат.
• Аллах аялдарды талак убагында үйлөрүнөн чыгарбоону жана алардын өздөрү да чыкпоосун буйруйт. Бул аялдардын коопсуздугун, намысын жана укуктарын коргоонун даана көрүнүшү. Мындай камкордук исламдын адамгерчиликке жана үй-бүлө бакутына болгон терең мамилесин көрсөтөт.
• «Аллахтан корккула» деген буйрук аркылуу ар бир аракетте Анын ыраазылыгын көздөө керектиги үйрөтүлөт. Бул дин – жөн гана өкүмдөрдүн жыйындысы эмес, ал адамдын жүрөгүн тарбиялап, акыйкаттыкка жана ырайымдуулукка жетелейт.
• «Ким Аллахтын чектеринен ашса, ал өзүнө зыян кылды» деген эскертүү аркылуу ар бир адам өз жоопкерчилигин түшүнөт. Ислам адамды өзүнүн жакшылыгы үчүн туура жолго багыттайт, ага зыян келтирүүчү иштерден сактайт.
• Аяттын аягындагы «Балким Аллах андан кийин бир ишти жаратар» деген үмүт берүүчү сөздөр талак учурунда да жүрөктү кайра жарашууга, кечиримдүүлүккө жана жакшылыкка ачык кармоого чакырат. Бул исламдын үмүт жана ырайым дини экенин көрсөтөт.
• Ошентип, бул аят аркылуу ислам үй-бүлөнү коргоочу, аял-эркектин укуктарын тең сактаган, коомдо тынчтык менен адилеттикти орнотуучу кемелдүү дин экенин дагы бир жолу көрөбүз. Аллахтын өкүмдөрүнө моюн сунуу – бул дүйнөдө да, акыретте да бакытка жетүүнүн жолу.