Rəd surəsi — Ayə 17

Kəlmələrin mənaları:

• Zəbəd – suyun üzərində əmələ gələn köpük, çirk.
• Rabiən – yüksələn, qalxan.
• Cüfaən – faydasız, atılıb gedən, axınla kənara atılan.

Təfsir:

Allah-təala bu ayədə haqq ilə batilə iki gözəl məsəl çəkərək, onların mahiyyətini insanlara aydın şəkildə bəyan edir. O, göydən yağış endirir və bu yağışla hər vadi öz ölçüsünə görə su ilə dolur, axmağa başlayır. Sel gəldiyi zaman suyun üzərində köpük və çirk qalxır, lakin bu köpük faydasız olduğu üçün axınla kənara atılır, yox olub gedir. Su isə təmiz qalır və insanlar ondan içir, torpağı suvarır, bitkilər yetişdirir.

İkinci məsəl isə insanların odda əritdikləri metallarla bağlıdır. Onlar qızıl və gümüş kimi qiymətli metalları əridərək zinyət əşyaları düzəltmək, yaxud mis və digər metallardan məişət əşyaları hazırlamaq üçün odda yandırırlar. Bu zaman metalın üzərində də köpük və çirk əmələ gəlir. Lakin bu köpük faydasız olduğu üçün atılır, təmiz metal isə qalır və insanlara fayda verir.

Bu iki məsəl haqq ilə batilin vəziyyətini əyani şəkildə göstərir. Batil, suyun üzərindəki köpük və metalın üzərindəki çirk kimidir – nə qədər şişib yüksəlsə də, axırda yox olub gedir, heç bir fayda vermir. Haqq isə təmiz su və saf metal kimidir – yer üzündə qalır, insanlara fayda verir, onların həyatını gözəlləşdirir.

Allah-təala bu məsəlləri insanlara ona görə çəkir ki, onlar haqqı batildən, doğrunu yalandan ayırd edə bilsinlər. Ey insan! Sən də bu məsəllərdən ibrət al. Batil nə qədər parlaq və cəlbedici görünsə də, onun aqibəti yox olmaqdır. Haqq isə nə qədər sadə və zəif görünsə də, onun aqibəti qalıcılıq və faydadır. Odur ki, sən həmişə haqqın tərəfində ol, batildən uzaq dur. Allahın bu gözəl məsəlləri Qurani-Kərimdə ona görə verilir ki, sənin qəlbin haqqa açılsın, batilin keçici zövqünə aldanmayasan. Unutma ki, haqqın yanında olan heç vaxt ziyan etməz, batilin yanında olan isə heç vaxt qazanc əldə etməz. Allah sənə bu məsəlləri ona görə bəyan edir ki, düz yolu tapasan və hər iki dünyada xoşbəxt olasan.