Sure Ra'd — Ayet 17

Kelime Anlamları:

• Evdiye (أودية): Vadiler, dere yatakları.
• Zebed (زبد): Köpük, suyun üzerinde biriken pislik ve süprüntü.
• Râbiyen (رابيًا): Yükselen, kabaran, suyun üstüne çıkan.
• Cüfâen (جفاء): Selin kenarlara attığı, işe yaramayan çer-çöp; köpük.
• Yûkıdûn (يوقِدون): Ateş yakarlar, ateşte eritirler.
• Hilye (حلية): Süs eşyası, ziynet (altın, gümüş gibi).
• Metâ (متاع): Faydalanılan eşya, kap-kacak gibi yararlanılan şeyler.
• Yemküsü (يمكث): Kalır, yerinde durur, sabit olur.

Tefsir:

Yüce Allah, bu âyet-i kerîmede hak ile bâtılın durumunu, akıllara durgunluk veren iki harika örnekle anlatmaktadır. Bu örnekler, insanın günlük hayatında sürekli gördüğü, bildiği olaylardan seçilmiştir ki, gönüller iyice anlasın ve hakikat gözler önüne serilsin.

Birinci örnek şudur: Allah Teâlâ, gökten yağmuru indirir. Bu yağmur, rahmeti ve bereketiyle yeryüzüne iner. Ardından vadiler, kendi büyüklük ve küçüklüklerine göre bu suyu taşırlar; kimisi dolu dolu akar, kimisi azıcık bir su birikintisi olur. İşte bu akıntı sırasında selin üzerinde bir köpük, bir çer-çöp yükselir. Bu köpük, suyun özü değildir; aksine suyun üstünde kabaran, geçici ve işe yaramaz bir pisliktir. Su ise berrak ve temiz bir şekilde akıp gitmekte, toprağa hayat vermektedir.

İkinci örnek ise insanların ateşte erittikleri madenlerle ilgilidir. İnsanlar, altın ve gümüş gibi değerli madenleri süs eşyası yapmak için; bakır, demir gibi madenleri de günlük hayatta kullanacakları eşyalar yapmak için ateşte eritirler. Bu eritme işlemi sırasında madenin üzerinde de tıpkı selin üstündeki köpük gibi bir pislik, bir cüruf yükselir. Bu cüruf, madenin aslı değildir; atılması gereken fazlalıktır. Eritilip temizlendikten sonra geriye kalan saf ve parlak maden, insanlara fayda verir.

İşte Yüce Allah, bu iki örnekle hak ile bâtılın durumunu ne güzel anlatmaktadır! Hak, suyun berraklığı gibidir; madenin saf ve değerli özü gibidir. O, kalplerde yer eder, yeryüzünde kalıcı olur ve insanlara fayda verir. Bâtıl ise selin üstündeki köpük gibidir; madenin üzerindeki cüruf gibidir. O, ne kadar kabarsa, ne kadar yükselirse yükselsin, eninde sonunda sönüp gider, yok olur, hiçbir fayda sağlamaz.

Allah Teâlâ, bu misalleri insanlara, hak ile bâtılın, doğru ile yanlışın, iman ile küfrün birbirinden ayırt edilmesi için vermektedir. Bu misaller, kalplere işleyen, akılları aydınlatan ilahî derslerdir. Ey insan! Sakın bâtılın geçici parıltısına, köpüğün kabaran görüntüsüne aldanma! Bil ki, asıl olan ve kalıcı olan haktır. Tıpkı selin köpüğünün yok olup gitmesi, suyun ise yeryüzünde kalıp fayda vermesi gibi; bâtıl da ne kadar çabalasa da yok olmaya mahkûmdur. Hak ise her zaman galip gelir ve yeryüzünde kök salar. Bu ilahî misaller, Allah'ın kullarına olan merhametinin bir tecellisidir; ta ki insanlar doğru yolu bulsunlar, bâtılın peşinden gitmeyip hakka sarılsınlar.