سوره رعد — آیه 33

معانی واژگان:

• قائم بر هر نفسی: مراقب و ناظر بر اعمال همه انسان‌ها.
• بما کسبت: به آنچه که (انسان) انجام داده است.
• شرکاء: شریک‌هایی (برای خداوند).
• تُنَبِّئُونَهُ: به او خبر می‌دهید.
• بظاهر من القول: سخنی ظاهری و بی‌حقیقت.
• زُیِّنَ: آراسته و زیبا جلوه داده شد.
• مکر: نیرنگ و تدبیر (باطل).
• صُدّوا: بازداشته شدند.

تفسیر:

خداوند متعال در این آیه با بیانی شیوا و پرسشی توبیخ‌آمیز، بطلان شرک را آشکار می‌سازد و می‌فرماید: آیا کسی که پیوسته بر همه موجودات و تک تک انسان‌ها نظارت دارد و از تمام اعمال و کردار آنان آگاه است و سزای هر کاری را می‌دهد، سزاوار پرستش است، یا این بت‌های بی‌جان و ناتوان که هیچ کاری از آنان برنمی‌آید؟!

آنان از روی نادانی و گمراهی، برای خداوند شریک‌هایی از میان مخلوقاتش قرار دادند. به آنان بگو: «نام آن شریک‌ها را برای ما بگویید و صفاتشان را برشمارید تا معلوم شود آیا شایستگی عبادت دارند یا نه؟» آیا می‌خواهید به خداوند از چیزی خبر دهید که در زمین وجود ندارد و او آن را نمی‌داند؟! یا اینکه تنها با سخنی ظاهری و بی‌اساس، آنان را شریک خدا می‌نامید، در حالی که هیچ حقیقتی در پس این نام‌گذاری نیست؟!

آری، این چنین نیست که آنان از روی دلیل و برهان شرک ورزیده باشند، بلکه شیطان، نیرنگ و تدبیر باطلشان را در نظرشان زیبا جلوه داد و آنان را از راه راست و طریق هدایت بازداشت. و هر کس که خداوند او را به سبب کفر و سرکشی‌اش گمراه کند، هیچ کس نمی‌تواند او را به راه آورد و هدایت کند.

فواید و پیام‌ها:

• توحید و یکتاپرستی، پایه و اساس دین است و عبادت تنها شایسته کسی است که بر همه چیز احاطه و آگاهی کامل دارد و مدبّر و نگهبان همه موجودات است.
• بت‌ها و معبودهای دروغین، هیچ گونه شایستگی و لیاقتی برای پرستش ندارند و پرستش آنان بر اساس جهل و بی‌دلیلی است.
• زیبایی باطل در نظر انسان‌ها، از القائات شیطان است که انسان را از راه حق بازمی‌دارد.
• هدایت و گمراهی به دست خداوند است و کسی که خداوند او را به سبب اعمالش رها کند، هیچ کس نمی‌تواند او را هدایت کند؛ پس باید از خداوند توفیق هدایت را طلب کرد و از گمراهی و کفر برحذر بود.