Sure Nisâ — Ayet 12

Kelime Anlamları:

• Kelâle (كَلَالَة): Babası ve çocuğu olmayan, mirası yan kollara (kardeşlere) intikal eden kimse demektir.
• Vasiyet (وَصِيَّة): Kişinin ölümünden sonra yerine getirilmesini istediği, malının üçte birini geçmeyecek şekilde yaptığı tasarruf.
• Deyn (دَيْن): Ölen kişinin üzerinde bulunan borç.
• Gayr-i Mudârr (غَيْرَ مُضَارٍّ): Mirasçılara zarar verecek şekilde yapılmayan, yani meşru sınırlar içinde kalan vasiyet.

Tefsir:

Rahman ve Rahim olan Allah, miras hukukunu en ince ayrıntısına kadar adaletle belirlemiş ve kullarının haklarını koruma altına almıştır. Bu âyet-i kerîmede, evlilik bağıyla kurulan akrabalık ilişkisindeki miras payları ve kardeşlik bağındaki hisseler açıklanmaktadır.

Ey erkekler! Eşleriniz vefat ettiğinde, eğer onların sizden veya başka birinden çocuğu yoksa, geride bıraktıkları malın yarısı sizindir. Eğer çocukları varsa, bu durumda onların bıraktıklarının dörtte biri size aittir. Bu paylar, eşlerinizin yapmış olduğu vasiyetleri yerine getirildikten ve borçları ödendikten sonra verilir. Çünkü borç ve vasiyet, mirastan önce gelir.

Ey erkekler! Siz vefat ettiğinizde, eğer sizin çocuğunuz yoksa, geride bıraktığınız malın dörtte biri eşlerinize aittir. Eğer çocuğunuz varsa, bu durumda onların payı sekizde birdir. Bu paylar da sizin yaptığınız vasiyetler yerine getirildikten ve borçlarınız ödendikten sonra verilir. Eşler birden fazla ise, bu paylar aralarında eşit olarak paylaştırılır.

Bir de şu durumu bilin: Eğer bir erkek veya kadın, babası ve çocuğu olmadan vefat eder ve geride sadece anne bir kardeşleri kalırsa, bu kardeşlerden her biri için altıda bir pay vardır. Eğer anne bir kardeşler birden fazla ise, üçte bir paya ortak olurlar. Bu paylar, ölenin yaptığı vasiyetin yerine getirilmesi ve borcunun ödenmesinden sonra verilir. Ancak bu vasiyet, mirasçılara zarar verecek şekilde olmamalıdır. Yani vasiyet, malın üçte birini geçmemeli ve mirasçıları mağdur etmemelidir.

İşte bu hükümler, Allah'ın kullarına birer vasiyetidir. Allah, sizin dünya ve ahiret işlerinizi en iyi bilendir, size karşı merhametli ve cezalandırmada acele etmeyendir. O, sizin iyiliğinizi diler ve sizi her türlü haksızlıktan korumak ister.

Bu âyet, İslam'ın miras hukukuna verdiği önemi ve adaleti ne kadar güzel gösterir. Allah Teâlâ, hiçbir hakkı zayi etmemiş, herkese layık olduğu payı takdir etmiştir. Bu hükümlere uyan kimse, hem dünyada huzura erer hem de ahirette Allah'ın rızasını kazanır. Unutmayalım ki, miras paylaşımında adaletli davranmak, ölenin ruhuna yapılan en güzel duadır ve geride kalanlar arasında sevgi ve kardeşlik bağlarını güçlendirir. Allah'ın koyduğu sınırları aşmayalım, O'nun hükümlerine teslim olalım. Çünkü O, her şeyi bilen ve her şeyden haberdar olandır.