Fəth surəsi — Ayə 25

1) Bəzi kəlmələrin mənaları:

• صَدُّوكُمْ — sizi saxladılar, mane oldular.
• الْهَدْيَ — qurbanlıq heyvanlar (Həcc və ya Ümrə üçün kəsilən heyvanlar).
• مَعْكُوفًا — saxlanılmış, həbs edilmiş.
• مَحِلَّهُ — kəsiləcəyi yer (yəni Hərəm ərazisi).
• مَعَرَّةٌ — zərər, günah, eyib, ağır nəticə.
• تَزَيَّلُوا — ayrıldılar, seçildilər (möminlər müşriklərdən ayrı olsaydılar).

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala Məkkə müşriklərinin Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) və möminlərə qarşı etdikləri haqsızlıqları bəyan edir. Onlar Allahı və Rəsulunu inkar edən, insanları Məscidül-Həramdan — yəni Kəbəni ziyarət etməkdən — saxlayan kəslər idi. Həmçinin qurbanlıq heyvanların Hərəmə çatmasına mane olub, onları yolda saxlamışdılar. Halbuki o heyvanlar kəsilmək üçün təyin olunmuş yerə çatmalı idi.

Sonra Allah buyurur ki, əgər Məkkənin içində imanlarını gizlədən mömin kişilər və mömin qadınlar olmasaydı — ki, siz onları tanımırdınız və bilmədən onları da vurub öldürə bilərdiniz, bu isə sizə bilmədən günah və eyib gətirərdi — Allah sizə Məkkəni fəth etməyə izn verərdi. Lakin Allah bu möminləri qorumaq üçün fəthi gecikdirdi. Bu, Allahın istədiyi kimsələri Öz rəhmətinə — yəni İslam dininə — daxil etməsi üçündür. Çünki onların arasında küfr içində yaşayan, lakin sonradan iman gətirəcək insanlar da vardı.

Əgər Məkkədəki möminlər müşriklərdən tamamilə ayrılmış olsaydılar, Allah kafirləri çox ağrılı bir əzabla cəzalandırardı — yəni sizin əllərinizlə onların öldürülməsi və əsir alınması ilə.

3) Bu ayədən dərslər və dəvət mesajı:

Bu ayə bizə göstərir ki, Allah-Təala hər şeyi sonsuz hikmətlə idarə edir. Bəzən elə görünür ki, haqsızlıq qalib gəlir, möminlər əziyyət çəkir. Lakin Allahın tədbiri hər şeydən üstündür. O, mərhəmətli və rəhimlidir; istədiyi kimsələri hidayətə gətirir. Bəlkə də sizin tanımadığınız, amma qəlbi imanla dolu olan insanlar var — Allah onları qoruyur və onların vasitəsilə xeyir göndərir.

Ey insan! Bil ki, İslamın qapısı hər kəsə açıqdır. Allah səni də Öz rəhmətinə qəbul etməyə hazırdır. Tövbə et, iman gətir, çünki Allahın rəhməti genişdir. O, bağışlayandır, rəhm edəndir. Gəl, sən də bu rəhmətə qovuşanlardan ol!