Fetih Suresi — Ayet 25

Kelime Anlamları:

• Hedy (الْهَدْيَ): Hac veya umre için Kâbe’ye hediye olarak gönderilen, kurban edilmek üzere ayrılan hayvanlar.
• Ma‘kûf (مَعْكُوفًا): Alıkonulmuş, hapsedilmiş, engellenmiş.
• Mahill (مَحِلّهُ): Kesileceği yer, ulaşması gereken nokta (Harem bölgesi).
• Me‘arre (مَعَرَّةٌ): Günah, vebal, zorluk ve hoş olmayan sonuç.
• Tezeyyül (تَزَيَّلُوا): Birbirinden ayrılmak, temizlenip ayrışmak.

Tefsir:

Bu âyet, Hudeybiye Antlaşması sürecinde yaşananları ve müminlerin kalbindeki hüznü gideren ilahî bir beyandır. Allah Teâlâ burada, Kâbe’ye ulaşmayı engelleyenlerin kimler olduğunu açıkça bildiriyor: Onlar, Allah’ı inkâr eden, O’nun birliğini reddeden Kureyş kâfirleridir. Onlar sizi Mescid-i Haram’a girmekten alıkoydular ve Allah’a kurban etmek üzere getirdiğiniz develeri de Harem bölgesine ulaşamadan yolda alıkoydular. Oysa siz barışçıl niyetlerle, yalnızca ibadet etmek ve kurbanlarınızı Allah’a yaklaşmak için kesmek üzere yola çıkmıştınız.

Ancak Allah’ın hikmeti, görünenden çok daha derindir. Eğer o dönemde Mekke’de, imanlarını gizleyen, zayıf ve kimsesiz mümin erkekler ile mümin kadınlar olmasaydı; siz onları tanımıyordunuz ve onlar kâfirlerin arasına karışmış durumdaydılar. Eğer size Mekke’ye girme izni verilseydi, ordunuzun ayakları altında ezilip öldürüleceklerdi. Siz onları bilmeden, farkında olmadan öldürecektiniz ve bu durum size hem günah hem de diyet gibi ağır bir yük getirecekti. İşte Allah, bu bilinmeyen müminleri korumak için size o an savaş izni vermedi. Bu, Allah’ın rahmetinin bir tecellisidir: O, dilediği kullarını bu engellemeyle korur ve dilediğini de bu vesileyle imana ulaştırır. Nitekim Hudeybiye Antlaşması’ndan sonra nice insanlar İslam’la şereflenmiş, Allah’ın rahmetine kavuşmuştur.

Allah Teâlâ buyuruyor ki: Eğer o müminler, kâfirlerden ayrılmış olsalardı ve siz onları tanısaydınız, o zaman kâfirlere acı bir azap tattırırdık. Onları ya sizin elinizle ya da başka bir şekilde cezalandırırdık. Fakat Allah’ın hikmeti, müminlerin korunmasını ve henüz iman etmemiş olanların da hidayete ermesini gerektiriyordu.

Bu âyet bize ne güzel bir ders veriyor: Bazen Allah’ın bir işi engellemesi, bizim için görünenden çok daha hayırlıdır. Mümin, Allah’ın takdirine rıza gösterir ve bilir ki Allah, her şeyi bir hikmetle yapar. Hudeybiye’de görünüşte bir geri çekilme vardı; ama aslında o, büyük bir fetih olan Mekke’nin fethinin ve binlerce insanın hidayetinin kapısını araladı. Rabbimiz, bizlere de bu hikmeti anlayan, O’nun takdirine teslim olan ve her durumda hayrı gören kullarından olmayı nasip etsin. Âmin.