اور ہمارے لیے اس دنیا میں بھی بھلائی لکھ دے اور آخرت میں بھی۔ ہم تیری طرف رجوع ہوچکے۔ فرمایا کہ جو میرا عذاب ہے اسے تو جس پر چاہتا ہوں نازل کرتا ہوں اور جو میری رحمت ہے وہ ہر چیز کو شامل ہے۔ میں اس کو ان لوگوں کے لیے لکھ دوں گا جو پرہیزگاری کرتے اور زکوٰة دیتے اور ہماری آیتوں پر ایمان رکھتے ہیں
وَاكْتُبْ لَنَا: ۽ اسان لاءِ لکي ڇڏ، يعني اسان کي عطا ڪر ۽ اسان جي نصيب ۾ شامل ڪر.
حَسَنَةً: ڀلائي، چڱائي، عافيت ۽ نيڪ عمل.
هُدْنَا: اسان موٽي آيا ۽ توبهہ ڪئي. هي لفظ ”هَوْد“ يا ”هَوْدَة“ مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي نرميءَ سان موٽڻ ۽ رجوع ڪرڻ.
وَسِعَتْ: وسيع ٿي وئي، يعني هر شيءِ تي ڇانئجي وئي ۽ شامل ٿي وئي.
فَسَأَكْتُبُهَا: پوءِ آئون ان کي لکندس، يعني ان کي خاص ۽ مقرر ڪندس.
يَتَّقُونَ: پرhezگار بڻجن ٿا، يعني الله جي حڪمن تي عمل ۽ منع ڪيل شين کان پرهيز ڪن ٿا.
2) آيت جي تفسير:
هي آيت حضرت موسيٰ عليہ السلام جي دعا ۽ الله تعاليٰ جي جواب تي مشتمل آهي. حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي قوم سميت الله تعاليٰ کان عرض ڪيو ته اي اسان جا رب! اسان کي دنيا ۾ به ڀلائي ۽ عافيت عطا فرما ۽ آخرت ۾ به نيڪي ۽ جنت نصيب فرما. اسان تنهنجي حضور ۾ توبهہ ڪري موٽي آيا آهيون ۽ تنهنجي فرمانبرداري اختيار ڪئي آهي.
تنهن تي الله تعاليٰ فرمايو ته منهنجو عذاب آهي، جنهن کي آئون چاهيان ٿو ۽ جيڪو ان جو مستحق بڻجي ٿو، تنهن کي ان سان ڏک ڏيان ٿو. ۽ منهنجي رحمت آهي، جا دنيا ۾ هر شيءِ تي ڇانئجي وئي آهي ۽ هر مخلوق تائين پهتي آهي. پوءِ آئون پنهنجي خاص رحمت ۽ جنت انهن ماڻهن لاءِ مقرر ڪندس، جيڪي مون کان ڊڄن ٿا، منهنجي حڪمن جي پيروي ڪن ٿا ۽ منع ڪيل شين کان بچن ٿا، زڪوات ادا ڪن ٿا ۽ منهنجي آيتن ۽ نشانين تي ايمان آڻين ٿا.
هن آيت ۾ الله تعاليٰ ٻڌايو ته سندس رحمت دنيا ۾ ته هر مخلوق تي عام آهي، پر آخرت ۾ خاص رحمت ۽ جنت صرف پرhezگار ۽ نيڪ بندن لاءِ آهي. اهي ئي ماڻهو آهن، جيڪي الله جي حڪمن تي عمل ڪن ٿا، زڪوات جهڙو مالي عبادت به ادا ڪن ٿا ۽ الله جي آيتن تي پڪو ايمان رکن ٿا.
3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:
الله تعاليٰ جي رحمت بيحد وسيع آهي، جا دنيا ۾ هر مخلوق تائين پهتي آهي. اهو ئي سبب آهي جو انسان کي الله جي رحمت کان مايوس نه ٿيڻ گهرجي.
آخرت جي ڪاميابي ۽ جنت جو اصل معيار تقويٰ، نيڪ عمل، زڪوات جي ادائيگي ۽ الله جي آيتن تي ايمان آهي.
توبهہ ۽ الله ڏانهن رجوع ڪرڻ ئي انسان جي ڀلائيءَ جو رستو آهي. جيئن حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي قوم سميت توبهہ ڪئي ۽ الله کان دنيا ۽ آخرت جي ڀلائيءَ جي دعا گهري.
الله تعاليٰ جي رحمت ۽ عذاب ٻئي سندس حڪمت ۽ مشيت سان آهن. هو جنهن کي چاهي ٿو عذاب ڏئي ٿو ۽ جنهن تي چاهي ٿو رحمت فرمائي ٿو.
زڪوات جي ادائيگيءَ جي خاص ذڪر مان معلوم ٿئي ٿو ته مالي عبادتون به دين جو اهم حصو آهن ۽ اهي الله جي رحمت ۽ جنت حاصل ڪرڻ جو ذريعو آهن.
هي آيت اسان کي سيکاري ٿي ته دنيا ۽ آخرت ٻنهي جي ڀلائيءَ لاءِ الله ڏانهن رجوع ڪرڻ، توبهہ ڪرڻ ۽ نيڪ عملن سان پنهنجو تعلق مضبوط ڪرڻ گهرجي. ان سان ئي اسان الله جي خاص رحمت ۽ جنت جا حقدار بڻجي سگهون ٿا.
SurahQuran.com was founded as a humble effort to serve the Noble Book and the pure Sunnah, to invite people to Allah, and to make the religious sciences accessible according to the methodology of the Quran and Sunnah. We praise and thank Allah for His grace, and we ask Him to accept our work and make it sincere for His noble Face.