Аль-Бакара сүресі — Аят 143

1. Сөздердің мағынасы:

• أُمَّةً وَسَطًا — ортаңғы, әділ, үздік қауым. Мұнда «уәсат» сөзі «әділдік» пен «үздіктік» мағынасында келеді, яғни шектен шықпай, орта жолды ұстанған қауым.
• شُهَدَاءَ — куәгерлер. Қиямет күні басқа үмметтерге пайғамбарлардың дінді жеткізгеніне куәлік беретіндер.
• يَنقَلِبُ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ — өкшесіне шегініп, кері қайту; яғни иманнан бас тартып, діннен қайту.
• لَكَبِيرَةً — өте ауыр, қиын.
• لِيُضِيعَ — жоғалтып, зая кетіру.
• رَءُوفٌ رَّحِيمٌ — өте мейірімді, рақымды. «Рауф» — рақымның ең жоғарғы дәрежесі.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала мүміндерге қарап: біз сендерді әділ, үздік, орта жолды ұстанған үммет етіп жасадық, дейді. Бұл — Аллаһтың сендерге берген үлкен мәртебесі. Сендердің бұл қасиеттерің қиямет күні куәлік берулерің үшін қажет: барлық үмметтерге жіберілген пайғамбарлардың өздеріне Аллаһтың өсиеттерін жеткізгеніне сендер куә боласыңдар. Ал Мұхаммед пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) болса, сендерге дінді жеткізгеніне куәлік береді.

Содан кейін Аллаһ Тағала құбыланың өзгертілуі туралы айтады: Уа, Пайғамбар, сен бұрын бетбұрып жүрген құбыла — Иерусалимдегі Байтул-Мақдис еді. Біз оны өзгертіп, Меккедегі Кәғбаға бетбұруды бұйырдық. Бұл өзгеріс — сынақ. Кім Пайғамбарға шын беріліп, Аллаһтың әміріне мойынсұнады, ал кім күмәнданып, иманы әлсіздік танытып, діннен кері қайтады — осыны айырып білу үшін болды. Аллаһтың бұл ісі — Оның мәңгілік білімінің көрінісі, себебі Ол бәрін әлдеқашан біледі, бірақ бұл жерде білу «іс жүзінде көріну» мағынасында.

Шынында да, құбыланы ауыстыру ауыр болды, бірақ Аллаһ тура жолға салып, иман нұрын берген адамдар үшін бұл қиындық емес еді. Олар Аллаһтың әрбір әмірінде хикмет бар екенін түсініп, мойынсұнды. Аллаһ сендердің бұрынғы құбылаға қарап оқыған намаздарыңды да, имандарыңды да зая кетірмейді. Өйткені Аллаһ адамдарға өте мейірімді, рақымды — Ол құлдарына ауыртпалық жүктемейді және олардың жасаған жақсылықтарының сауабын жоғалтпайды.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят мұсылман үмметінің қандай жоғары мәртебеге ие екенін көрсетеді. Аллаһ бізді әділ, үздік, орта жолды ұстанған қауым етіп жасады. Бұл — үлкен құрмет және жауапкершілік.
• Мұсылман үмметі басқа халықтарға үлгі болуға тиіс. Біздің өміріміз — Исламның шынайы бейнесі. Сондықтан әрбір мұсылман өз ісімен, сөзімен және мінезімен Исламды көрсетуі керек.
• Құбыланың өзгертілуі — Аллаһқа шын берілгендер мен күмәнданғандарды айыру үшін болған сынақ. Бұдан біз Аллаһтың әмірлеріне толық мойынсұнудың маңыздылығын түсінеміз. Шынайы иман — қиындыққа төзе білу.
• Аллаһ ешбір жақсылықты зая кетірмейді. Бұрынғы намаздар, жасалған игі істер — бәрі сақталады. Бұл — Аллаһтың рақымы мен әділдігінің көрінісі. Сондықтан әрбір мұсылман Аллаһтың мейіріміне сенім артып, жақсылық жасаудан таңбауы керек.
• Аллаһтың «Рауф» және «Рахим» есімдері — Оның құлдарына деген шексіз мейірімін білдіреді. Бұл бізді Исламға деген сүйіспеншілікпен қарауға, Аллаһтың әмірлерін қуанышпен орындауға шақырады. Ислам — ауыртпалық емес, керісінше, адам баласына рақымдылық пен бақыт әкелетін дін.