Bəqərə surəsi — Ayə 237

Ayənin mənası:

Kəlmələrin izahı:

• "Məs" – burada yaxınlıq (cinsi əlaqə) mənasındadır.
• "Fərizə" – təyin edilmiş mehr (nikah haqqı) deməkdir.
• "Əfv etmək" – bağışlamaq, əl çəkmək, imtina etmək mənasındadır.
• "Uqdətün-nikah" – nikah bağının (müqaviləsinin) əldə olması, yəni nikah işinin ixtiyarı deməkdir.

Təfsir:

Ey möminlər! Əgər qadınları nikah bağlandıqdan sonra, lakin onlarla yaxınlıq etməzdən əvvəl boşasanız və onlara müəyyən bir mehr təyin etmişsinizsə, onda təyin etdiyiniz mehrin yarısını onlara vermək vacibdir. Bu, Allahın ədalətli hökmüdür ki, heç bir tərəf zərər çəkməsin.

Lakin bu hökmün bir neçə istisnası var: Əgər qadınlar öz ixtiyarları ilə mehrin yarısından imtina edib sizə bağışlasalar və ya nikah bağının ixtiyarı əlində olan şəxs – ki, bu, əksər alimlərə görə ər, bəzi alimlərə görə isə qadının himayədarıdır – mehrin tamamını qadına bağışlasa, onda artıq yarısını vermək vacib olmaz. Bu, Allahın qullarına olan asanlığı və rəhmətidir.

Sonra Allah-təala bizi daha yüksək məqama, təqva və gözəl əxlaqa dəvət edərək buyurur: "Sizin bir-birinizi bağışlamanız təqvaya daha yaxındır." Yəni, ey kişilər və qadınlar! Haqlarınızda bir-birinizə güzəşt etmək, ər mehrin tamamını versin, qadın da ondan imtina etsin – bu, Allah qorxusuna və Onun razılığına daha yaxın olan əməldir. Çünki təqva yalnız vacib olanları yerinə yetirməklə deyil, həm də fəzilət və kərəm sahibi olmaqla tamamlanır.

Və buyurur: "Bir-birinizə olan yaxşılığı unutmayın." Bu, gözəl bir nəsihətdir ki, insanlar arasında məhəbbət və mərhəmət ruhu yaşasın, heç kim öz haqqını son damlasına qədər tələb etməsin, əksinə, fəzilət və gözəl rəftar ilə bir-birinə yaxınlaşsın. Unutmayın ki, sizin aranızda olan bu münasibətlər yalnız dünya işi deyil, axirət üçün də əməldir.

Nəhayət, Allah-təala buyurur: "Şübhəsiz ki, Allah sizin nə etdiklərinizi görəndir." Bu, həm bir xəbərdarlıq, həm də bir müjdədir. Kim yaxşılıq edib, güzəştə gedərsə, Allah onun əməlini görür və mükafatlandırır. Kim də haqqı tapdalayar və sərtlik edərsə, Allah onun əməlini görür və ona uyğun qarşılıq verər. Ey möminlər! Bu ayə sizə öyrədir ki, həyatınızın hər anında, hətta ən çətin anlarında belə, gözəl əxlaqdan, bağışlamaqdan və fəzilətdən ayrılmayın. Çünki Allahın rəhməti və məhəbbəti yaxşılıq edənlərlədir. Bu, həm də ailə həyatında məhəbbətin qorunması, boşanma kimi çətin anlarda belə insani münasibətlərin pozulmaması üçün bir tərbiyədir. Allah sizin əməllərinizi görür və hər bir xeyir işin mükafatını verəcəkdir.