Аль-Хаджж сүрөсү — Аят 18

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَلَمْ تَرَ — «Көрбөдүңбү?», «Билбедиңби?» деген мааниде. Бул жерде көз менен көрүү эмес, жүрөк менен билүү, акыл менен түшүнүү маанисинде.
• يَسْجُدُ — «Сажда кылат», баш ийет, моюн сунат.
• الدَّوَابُّ — «Жандыктар», «айбандар» — жер бетиндеги буттуу макулуктар.
• حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُ — «Ага азап тагылды», «азап ага милдеттүү болду» — баш ийбестиги себептүү азапка татыктуу болду дегенди билдирет.
• يُهِنِ — «Каармансыз кылат», «кор кылат», «маскара кылат».
• مُكْرِمٍ — «Ызаат кылуучу», «урмат-сый көрсөтүүчү».

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Эй, пайгамбар, сен билбедиңби жана ой жүгүртпөдүңбү — асмандардагы жана жердеги бардык макулуктар Аллахка баш ийип сажда кылат. Асмандагы периштелер, жердеги ыймандуу адамдар жана жиндер Ага ыктыярдуу түрдө моюн сунушат. Күн, ай, жылдыздар, тоолор, дарактар жана жандыктар — баары Ага баш ийип, Анын буйругуна моюн сунушат. Ошондой эле адамдардын көпчүлүгү да ыктыярдуу түрдө Аллахка сажда кылышат — алар ыймандуу адамдар. Ал эми дагы бир көпчүлүк адамдар бар, алар баш ийбестик кылып, каапырлык жолун тандашты, ошондуктан аларга азап тагылды. Кимди Аллах кор кылып, жолдон адаштырып койсо, ага эч ким урмат-сый көрсөтө албайт, эч ким аны куткара албайт. Чындыгында Аллах каалаганын кылат — Ал өз бийлигинде эркин, Ага эч ким күч көрсөтө албайт. Ал кимди кааласа ызаат кылат, кимди кааласа кор кылат — бул Анын өз каалоосу жана даанышмандыгы боюнча болот.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге Аллахтын кудуретинин улуулугун көрсөтөт: асмандагы жана жердеги бардык жаратылгандар — периштелер, жылдыздар, тоолор, дарактар, жаныбарлар — баары Ага баш ийет. Бул биздин Аллахка болгон ишенимибизди бекемдейт жана Анын бийлигинин чексиздигин түшүнүүгө жардам берет.
• Адам баласына эң чоң артыкчылык — Аллахка ыктыярдуу түрдө сажда кылуу, баш ийүү. Бул бизге ыймандын баалуулугун жана Аллахтын алдындагы абалыбызды эске салат.
• Аллах кимди кор кылса, ага эч ким жардам бере албайт. Бул бизди Аллахтан гана жардам суроого, Ага гана таянууга үйрөтөт.
• Аллах каалаганын кылат, Анын эркине эч ким тоскоол боло албайт. Бул бизге Аллахтын даанышмандыгына ишенип, Анын берген сыноолоруна сабыр кылууга чакырат.
• Бул аят бизди терең ой жүгүртүүгө, айлана-чөйрөбүздөгү жаратылыштын белгилерин көрүп, Аллахтын кудуретин таанууга чакырат. Ошондуктан ыймандуу адам ар дайым Аллахка шүгүр кылып, Ага баш ийип жашоосу керек.