Аль-Хаджж сүресі — Аят 18

1. Сөздердің мағынасы:

• أَلَمْ تَرَ — «Көрмедің бе?» немесе «Білмедің бе?» деген мағынада. Бұл жерде көру арқылы емес, білу, түсіну мағынасында қолданылған.
• يَسْجُدُ لَهُ — «Оған сәжде жасайды», яғни мойынсұнып, бағынады.
• الدَّوَابُّ — «Жануарлар», жер бетінде жүретін тірі жандылар.
• حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُ — «Оған азап міндетті болды», яғни азап оған тиісті болып, үкім шығарылды.
• يُهِنِ — «Қорлайды», «қорлыққа түсіреді».
• مُّكْرِمٍ — «Құрметтейтін», «ардақтайтын».

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала Пайғамбарымызға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) және барлық адамдарға өзінің ұлылығын, құдіретін және бүкіл жаратылыстың Оған бағынатынын көрсетеді. Аспандардағы періштелер, жердегі иман еткен жындар мен адамдар, сондай-ақ күн, ай, жұлдыздар, таулар, ағаштар және жануарлар — бәрі Аллаһқа мойынсұнып, Оның әміріне бағынады. Бұл — жаратылыстың табиғи бағынышы, яғни олар Аллаһтың жаратқан заңдылықтарына бағынып, Оған сәжде етеді.

Ал адамдардың ішінде көпшілігі иман етіп, ықыласпен Аллаһқа сәжде жасайды. Ал тағы бір көпшілігі иманнан бас тартып, сәждеден бас тартқаны үшін оларға азап үкім етілді. Кімді Аллаһ қорласа, оны ешкім құрметтей алмайды. Шынында, Аллаһ қалағанын жасайды — Ол өз қалауымен кейбіреуін құрметтеп, кейбіреуін қорлайды. Оның ісіне ешкім қарсы тұра алмайды.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Аллаһтың құдіреті мен ұлылығын танытады. Бүкіл жаратылыс — күн, ай, жұлдыздар, таулар, ағаштар, жануарлар — Оған бағынады. Бұл адамды ойландырып, Жаратушының ұлылығын мойындауға шақырады.
• Адам баласына берілген ерік бостандығы — үлкен жауапкершілік. Иман етіп, сәжде жасаған адам Аллаһтың құрметіне бөленеді, ал бас тартқан адам азапқа ұшырайды.
• Аллаһтың қалауы — абсолютті. Ол кімді қорласа, оны ешкім құрметтей алмайды. Бұл адамды тек Аллаһқа ғана тәуекел етуге, Одан ғана қорқуға және Оған ғана сенуге үйретеді.
• Аят исламға деген қызығушылықты арттырады: өйткені бүкіл әлем Аллаһқа бағынып тұрғанда, адамның да Оған сәжде етіп, иманға келуі — табиғи әрі мәртебелі іс. Бұл адамды иманға, Аллаһқа құлшылыққа және Оның разылығын іздеуге шақырады.