حج سۈرىسى — ئايەت 18

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• ﴿أَلَمْ تَرَ﴾: كۆرمەمدۇڭ، بىلمەمدۇڭ دېگەن مەنىدە.
• ﴿يَسْجُدُ لَهُ﴾: ئۇنىڭغا سەجدە قىلىدۇ، يەنى بويسۇنىدۇ ۋە ئىتائەت قىلىدۇ.
• ﴿الدَّوَابُّ﴾: ھايۋانلار، يەنى يەر يۈزىدىكى جانلىقلار.
• ﴿حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُ﴾: ئۇنىڭغا ئازاب لايىق بولدى، يەنى ئازاب ئۇنىڭغا مۇقەررەر بولدى.
• ﴿يُهِنِ﴾: خار قىلسا، زەليل قىلسا.
• ﴿مُّكْرِمٍ﴾: ئىززەت-ھۆرمەت بېرىدىغان، ئەزىز قىلىدىغان.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! سەن بىلمەمسەنكى، ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارلىق مەخلۇقاتلار، شۇنداقلا قۇياش، ئاي، يۇلتۇزلار، تاغلار، دەرەخلەر ۋە ھايۋانلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھقا بويسۇنۇپ، ئۇنىڭ ئىرادىسىگە ئىتائەت قىلىدۇ. ئاسماندىكى پەرىشتىلەر، زېمىندىكى مۇئمىن ئىنسان ۋە جىنلار ئاللاھقا ئىختىيارلىق بىلەن سەجدە قىلىدۇ. قۇياش، ئاي، يۇلتۇزلار، تاغلار، دەرەخلەر ۋە ھايۋانلار بولسا ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا مۇنقەئىد بولۇپ، ئۇنىڭغا بويسۇنىدۇ. ئىنسانلاردىن كۆپچىلىكىمۇ ئاللاھقا ئىتائەت قىلىپ سەجدە قىلىدۇ، ئۇلار مۇئمىنلەردۇر. يەنە كۆپ كىشىلەر باركى، ئۇلار كۇفرىلىقى ۋە تەكەببۇرلۇقى سەۋەبىدىن سەجدە قىلىشتىن باش تارتىدۇ، شۇڭا ئۇلارغا ئازاب مۇقەررەر بولدى. ئاللاھ كىمنى خار قىلىپ، زەليل قىلسا، ئۇنىڭغا ھېچكىم ئىززەت-ھۆرمەت بېرەلمەيدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ئۆز ھېكمىتىگە ئاساسەن خالىغىنىنى قىلىدۇ، ئۇنىڭغا ھېچكىم زورلۇق قىلالمايدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، پۈتۈن كائىنات ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇپ، ئۇنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى ئىقرار قىلىدۇ. ئىنسان بولساق، بىز ئاللاھقا ئىختىيارلىق بىلەن سەجدە قىلىپ، ئۇنىڭ رازىلىقىنى ئىزدىشىمىز كېرەك. ئاللاھقا ئىتائەت قىلغان كىشى ئەزىز ۋە ھۆرمەتلىك بولىدۇ، ئاللاھ كىمنى خار قىلسا، ئۇنىڭغا ھېچكىم ياردەم بېرەلمەيدۇ. شۇڭا ھەممىمىز ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىپ، ئۇنىڭغا سىدىقىيەت بىلەن بويسۇنۇشىمىز، ئۇنىڭ رەھمىتى ۋە ئىززىتىگە ئېرىشىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلغان ۋە مۇئمىن قىلغانلىقى ئۈچۈن، ئۇنىڭغا شۈكرى قىلىپ، ئۇنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرايلى.