Nur surasi — Oyat 37

Kalimalarning ma'nolari:

• لَا تُلْهِيهِمْ – ularni chalg'itmaydi, band qilmaydi.
• تِجَارَةٌ – savdo-sotiq kasbi, oldi-sotdi bilan shug'ullanish.
• بَيْعٌ – narsani sotish, savdo qilish.
• ذِكْرِ اللهِ – Allohni eslash, zikr qilish, shu jumladan namoz.
• إِقَامِ الصَّلَاةِ – namozni to'liq va o'z vaqtida ado etish.
• إِيتَاءِ الزَّكَاةِ – zakotni haqli kishilarga berish.
• يَخَافُونَ – ular qo'rqadilar.
• تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ – o'sha kunda qalblar va ko'zlar iztirobga tushib, sarson-sargardon bo'ladi.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo O'zining solih bandalarini vasf qilib, ularni shunday maqtaydi: Ular shunday erkaklar-ki, ularni na savdo-sotiq, na oldi-sotdi Allohni zikr qilishdan, namozni o'z vaqtida va mukammal ado etishdan, hamda zakotni haqli joylariga berishdan chalg'itmaydi. Ya'ni, ular dunyo ishlari bilan mashg'ul bo'lsalar ham, bu ishlar ularni Allohning buyruqlarini bajarishdan to'sib qo'ymaydi. Ular namoz vaqtini eslab, savdoni tashlab namozga shoshiladilar, zakot vaqtini eslab, mol-dunyosidan ajratib beradilar.

Ular qiyomat kunidan qo'rqadilar. O'sha kunda qalblar qo'rquv va umid orasida sarson bo'ladi – najot topishdan umid qiladilar, halok bo'lishdan qo'rqadilar. Ko'zlar esa dahshatdan qotib, qayoqqa qarashni bilmay, goh o'ngga, goh chapga alangalaydi. Ular o'sha kunning dahshatini yodda tutib, shu hayotda Allohga itoat qilishga intiladilar.

Foydalar:

1. Dunyo ishlari ibodatga to'siq bo'lmasligi kerak – Musulmon kishi savdo-sotiq, kasb-hunar bilan shug'ullanishi mumkin, lekin bu ishlar uni namoz, zakot va Allohni zikr qilishdan chalg'itmasligi lozim. Bu oyatdan o'rganamizki, halol rizq topish uchun mehnat qilish ham ibodatdir, agar u Allohni eslashdan to'smasa.
2. Namoz va zakotning ahamiyati – Bu oyatda namoz va zakot birga zikr qilingan, bu ularning islomdagi o'rni naqadar muhimligini ko'rsatadi. Namoz banda bilan Alloh o'rtasidagi bog'liqlikni mustahkamlaydi, zakot esa jamiyatda o'zaro yordam va hamjihatlikni ta'minlaydi.
3. Qiyomat kunini eslash – Qalblar va ko'zlar o'sha kunda iztirobga tushishini eslash insonni gunohlardan saqlaydi va to'g'ri yo'lda mustahkam turadi. Qiyomatdan qo'rqish insonni yaxshi amallarga undaydi.
4. Iymon va amal uyg'unligi – Bu oyat musulmonlarni iymonlarini amallar bilan mustahkamlashga, dunyo va oxirat o'rtasida muvozanatni saqlashga chorlaydi. Haqiqiy mo'min kishi dunyoni ham, oxiratni ham hisobga olib yashaydi.