Hujurot surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma’nolari:

• شُعُوبًا (shu’ub): “sh’ab”ning ko‘pligi bo‘lib, qabila (uruq)dan kattaroq bo‘lgan xalq va elatlarni anglatadi.
• قَبَائِلَ (qabail): “qabila”ning ko‘pligi bo‘lib, sh’abdan kichikroq bo‘lgan urug‘-aymoq va qarindoshlik guruhlarini bildiradi.
• لِتَعَارَفُوا (li ta’arofu): bir-biringizni tanishingiz va bilib olishingiz uchun.
• أَتْقَاكُمْ (atqokum): Allohdan eng ko‘p qo‘rqqan, taqvodorligi eng yuqori bo‘lganingiz.

Tafsir:

Ey odamlar! Alloh taolo barchangizni bitta otadan — Odam alayhissalomdan va bitta onadan — Momo Havvodan yaratdi. Demak, nasl-nasab jihatidan hammangiz tengsiz, hech kimning boshqasidan nasl yoki kelib chiqish jihatidan ustunligi yo‘q. So‘ngra Alloh sizlarni turli xalqlar, elatlar, urug‘lar va qabilalarga bo‘ldi. Bu bo‘linishning maqsadi bir-biringizni tanib, o‘zaro munosabatda bo‘lishingiz va haq-huquqlaringizni ado etishingiz uchundir. Bu bo‘linish hech qachon o‘zaro faxrlanish, kibr va tavoze uchun emas. Chunki Alloh nazdida eng ulug‘, eng hurmatli inson — nasli, boyligi yoki mavqei bilan emas, balki taqvosi, ya’ni Allohdan qo‘rqib, Uning amrlarini bajarib, qaytarganlaridan saqlanishi bilan eng yuqori darajaga chiqqan kishidir. Alloh taolo har bir insonning ichki holatini, amallarini va niyatlarini to‘liq biluvchidir; U zot hech narsadan g‘ofil emas, barcha sirlardan xabardordir.

Olingan foydalar:

• Barcha insonlar bir otadan va bir onadan yaratilgani uchun hech kim boshqasidan nasl-nasab bilan ustun emas; bu esa kibr va tavozeni yo‘q qiladi.
• Xalqlar va qabilalarga bo‘linish — Allohning hikmati bo‘lib, u o‘zaro tanishish, hamkorlik va mehr-oqibat uchundir, nizo va adovat uchun emas.
• Insonning qadri va darajasi Alloh nazdida faqat taqvosi bilan o‘lchanadi; bu esa har bir musulmonni yaxshi amallar qilishga va Allohdan qo‘rqishga undaydi.
• Allohning ilmi va xabardorligi hamma narsani qamrab olgan; bu esa insonni riyokorlikdan saqlanib, ixlos bilan amal qilishga chorlaydi.