Ənam surəsi — Ayə 151

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• تَعَالَوْا: gəlin, yaxınlaşın — burada "diqqət yetirin, qulaq asın" mənasındadır.
• أَتْلُ: oxuyum, söyləyim, bəyan edim.
• إِمْلَاق: yoxsulluq, kasıblıq, dolanışıq çətinliyi.
• الْفَوَاحِشَ: böyük günahlar, əxlaqsızlıqlar — xüsusilə zinakimi çirkin əməllər.
• مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ: onların aşkar olanı da, gizli olanı da.
• وَصَّاكُمْ: sizə əmr etdi, tapşırdı, tövsiyə etdi.

2) Ayənin təfsiri:

Allah Rəsuluna (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurur: İnsanlara de ki, gəlin, Rəbbinizin sizə nələri haram etdiyini sizə bəyan edim. Bu, Onun tərəfindən qəti bir hökmdür, təxmin və zənn deyil.

Allahın haram buyurduğu ilk şey — Ona heç bir şeyi şərik qoşmağınızdır. Qorxu, ümid, dua, ibadət — bunların hamısı yalnız Allaha məxsusdur. Heç bir məxluqu Ona tay tutmayın.

İkincisi — valideynlərə yaxşılıq etmək, onlara qayğı göstərmək, onlara qarşı yumşaq və hörmətli olmaq. Onları incitmək, onlara "uf" demək belə haramdır.

Üçüncüsü — yoxsulluq qorxusundan övladlarınızı öldürməyin. Cahiliyyə dövründə bəziləri qız uşaqlarını diri-diri basdırır, bəziləri isə kasıblıq üzündən övladlarını öldürürdü. Allah buyurur: Sizi də, onları da Biz ruzi veririk. Ruzi verən siz deyilsiniz ki, onları öldürəsəniz.

Dördüncüsü — çirkin əməllərə, xüsusilə zinaya yaxınlaşmayın. Onun aşkar olanı da, gizli olanı da haramdır. Cahiliyyə əhli zinaya açıq şəkildə etdikdə utanır, amma gizlində etdikdə bunu eyib saymırdılar. Allah isə hər ikisini haram etdi.

Beşincisi — Allahın toxunulmaz etdiyi canı öldürməyin. Yalnız haqq yerinə gəldikdə — məsələn, qisas, zinadan sonra evli olduğu halda zina edənə tətbiq olunan cəza, yaxud dindən dönmə kimi hallarda — bu icazə verilir. Əks halda bir insanın canına qıymaq ən böyük günahlardandır.

Bu buyurulanların hamısı Allahın sizə verdiyi əmrlər və qadağalardır. Bunlar sizin dünya və axirət xoşbəxtliyiniz üçündür. Bəlkə düşünüb anlayasınız, bəlkə ağılınızı işlədib doğru yolu tapasınız.

3) Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Bu ayə sənə Allahın sənə olan mərhəmətini göstərir. O, səni zülmətdən işığa çıxarmaq üçün bu hökmləri buyurdu. Təsəvvür et: Səni yaradan, sənə ruzi verən, səni sevən Rəbbin sənə nəyi haram etdiyini özü bildirir. Bu, Onun sənə olan qayğısıdır.

Tövhid — tək Allaha ibadət — insanın qəlbinə rahatlıq gətirir. Valideynlərə yaxşılıq — ailəyə bərəkət gətirir. Övladları qorumaq — nəslin davamına səbəb olur. Çirkin əməllərdən uzaq durmaq — cəmiyyəti təmizləyir. Canı qorumaq — əmin-amanlıq yaradır.

Gəl, bu hökmlərə əməl edək. Gəl, Quranın nuru ilə qəlbimizi işıqlandıraq. Allahın bizə verdiyi bu qiymətli tövsiyələri can-dildən qəbul edək. Bəlkə bu dünyada rahatlıq, axirətdə isə əbədi səadət qazanırıq.