Аль-Анфаль сүрәсе — Аять 16

Сүзләрнең мәгънәләре:

• يُوَلِّهِمْ دُبُرَهُ — аларга аркасын биреп качсын.
• مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ — сугыш өчен борылып (ягъни кире борылып сугышырга әзерләнүче).
• مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٍ — бер төркемгә (мөселманнарның бер өлешенә) кушылучы.
• بَاءَ — кайтты, эләкте.
• مَأْوَاهُ — аның урыны, сыеныр урыны.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә сугыш кырыннан качуның хөкемен бәян итә. Әгәр берәү сугыш вакытында кәферләргә аркасын биреп качса, тик ике хәлдән башка: беренчесе — сугыш тактикасы өчен борылып, дошманны алдау максатыннан качкан кыяфәт күрсәтеп, аннары кире борылып сугышырга әзерләнсә; икенчесе — башка мөселман төркеменә барып кушылыр өчен, ягъни алар белән бергәләп сугышны дәвам итәр өчен чигенсә. Менә шушы ике хәлдән башка, сугыш кырыннан качкан кеше Аллаһының ачуына дучар булачак, аның урыны — Җәһәннәм уты. Ул — бик яман кайту урыны.

Бу хөкем дошман саны мөселманнардан ике тапкыр артык булмаган очракка карый. Әгәр дошман бик күп булса, мәсәлән, мөселманнарның саныннан ике тапкырдан да артык булса, ул чакта чигенү гөнаһ саналмый, чөнки Аллаһы Тәгалә аятьнең 66нчы аятендә: «Хәзер Аллаһы сездән йөкне җиңеләйтте»,— дип әйтте.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Сугыш кырында батырлык һәм ныклык — мөселманның иманының бер өлеше. Бу аять мөселманнарны куркудан тыелырга һәм Аллаһыга ышанып, дошманга каршы нык торырга өнди.
2. Ислам — акыл һәм хикмәт дине. Ул сугышта да тактик чигенүне, ягъни дошманны алдау өчен яки көч туплау өчен чигенүне җайга сала. Бу диннең камиллеген күрсәтә.
3. Аллаһының ачуы — бик куркыныч нәрсә. Мөселман кешесе Аллаһының ризалыгын эзләргә тиеш, аның ачуын китерерлек эшләрдән сакланырга тиеш.
4. Җәһәннәм — гөнаһлыларның ахыргы урыны. Бу аять кешеләрне гөнаһлардан читләшергә һәм Аллаһының рәхмәтенә ирешер өчен изге гамәлләр кылырга өнди.
5. Исламда җәмәгать белән бердәмлек — бик мөһим. Сугышта да аерылып калу түгел, ә төркемгә кушылып, бердәм булып эш итү өстенлекле.