Anfol surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• يُوَلِّهِمْ دُبُرَهُ – ularga orqasini o'girsa, ya'ni jang maydonidan qochsa.
• مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ – jang uchun buriluvchi, ya'ni dushmanni aldab, hiyla bilan chekinib, keyin qaytib hujum qilishni maqsad qilgan kishi.
• مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٍ – musulmonlarning jangda hozir bo'lgan boshqa bir guruhiga qo'shiluvchi.
• بَاءَ – qaytdi, olib keldi (o'ziga g'azabni olib qaytdi).
• مَأْوَاهُ – uning qarorgohi, joyi.
• الْمَصِيرُ – oxiratdagi boradigan joy.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo jang maydonida dushmanga yuz o'girib qochishni qat'iy man qilmoqda. Kimki jang kuni dushmanga orqasini o'girib qochsa – faqat ikkita holat mustasno: birinchisi, jang hiylasi uchun burilish, ya'ni dushmanga qochayotgandek ko'rinib, keyin qaytib hujum qilishni niyat qilgan bo'lsa; ikkinchisi, boshqa bir musulmon guruhiga qo'shilish uchun chekinish – mana shu ikki holatdan boshqa holda qochgan kishi Allohning g'azabiga duchor bo'ladi va uning qarorgohi jahannamdir. Bu juda og'ir oqibat va yomon joydir.

Ushbu hukm musulmonlar soni dushmandan ikki baravar ko'p bo'lmagan holatga taalluqlidir. Agar dushman soni musulmonlardan ikki baravar ortiq bo'lsa, Alloh taolo yukni yengillashtirgan va bunday holda chekinishga ruxsat berilgan.

Foydalar:

1. Jasorat va sabr – mo'minning fazilati: Bu oyat musulmonlarni jang maydonida jasoratli bo'lishga, qiyinchiliklarga sabr qilishga undaydi. Alloh yo'lida turish va dushmanga yuz o'girmaslik – iymonning belgisidir.
2. Hiyla va strategiya islomda joiz: Islom dini jangda aql-zakovatni ishlatishga, strategik rejalar tuzishga ruxsat beradi. Dushmanni aldash uchun chekinish va keyin qaytib hujum qilish – bu aql bilan ish qilishdir.
3. Birlik va jamoaviylik: Musulmonlarning boshqa bir guruhiga qo'shilish uchun chekinishga ruxsat berilishi – islomda birlik va jamoaviylik qanchalik muhimligini ko'rsatadi. Mo'min yolg'iz emas, balki jamoa bilan kuchli bo'ladi.
4. Gunohning oqibati og'ir: Allohning g'azabiga duchor bo'lish va jahannamga tushish – bu katta gunohlardan qochishga undaydi. Bu oyat mo'minlarni Allohning jazosidan qo'rqitib, to'g'ri yo'lda mustahkam turishga chorlaydi.
5. Allohning rahmati va yengilligi: Oyatning oxirida Alloh taolo keyingi oyatda yukni yengillashtirgani – bu Allohning bandalariga bo'lgan rahmati va mehribonligini ko'rsatadi. Alloh hech kimga toqatidan ortiq yuk yuklamaydi.