Surat Al-Anfal — Ayat 16

1) Tegesing tembung kang perlu dijlentrehake:

• دُبُرَهُ (duburahu): mburine, yaiku mlayu mundur saka mungsuh.
• مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ (mutahar rifan liqital): wong kang nyimpang utawa miring saka posisine, nanging tujuane kanggo ngapusi mungsuh supaya bisa nyerang maneh, dudu mlayu tenanan.
• مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٍ (mutahayyizan ila fi'ah): wong kang nggabung utawa ngalih menyang golongan liya saka pasukan Muslim kang isih ana ing paprangan, supaya bisa nglumpukake kekuwatan maneh.
• بَاءَ (ba'a): bali, mulih karo nggawa.
• مَأْوَاهُ (ma'wahu): panggonan manggon utawa papan sing dadi panggonane.
• الْمَصِيرُ (al-mashir): pungkasan utawa asil pungkasan sing dituju.

2) Katrangan tegesing ayat:

Ing ayat iki, Allah SWT ngelingake marang para mukmin babagan dosa gedhe nalika perang. Sapa wae sing mlayu mundur saka mungsuh ing dina perang, yaiku ninggalake paprangan lan menehi mburi marang mungsuh, mesthi bakal entuk bebendu gedhe saka Allah, kajaba yen dheweke nindakake salah siji saka rong perkara iki:

Kapisan, dheweke nyimpang utawa miring saka posisine ora merga wedi, nanging minangka taktik perang — kaya-kaya arep mlayu, nanging sejatine arep ngapusi mungsuh supaya bisa bali nyerang kanthi cara sing luwih apik.

Kapindho, dheweke pindhah utawa nggabung menyang golongan liya saka pasukan Muslim sing isih ana ing paprangan, supaya bisa nglumpukake kekuwatan lan bali perang maneh.

Dadi, wong sing mlayu mundur tanpa alasan sing dibenerake dening syariat, mesthi bali karo nggawa bebendu saka Allah. Panggonane ing akhirat yaiku neraka Jahannam, lan iku papan pungkasan sing paling ala lan paling elek.

Ayat iki uga ana gegayutane karo ayat sadurunge lan sakwise, yaiku babagan kewajiban tetep teguh ing paprangan. Nanging kudu dingerteni, kewajiban iki ana watesane — yaiku nalika jumlah mungsuh ora luwih saka tikel loro saka pasukan Muslim. Yen mungsuh luwih akeh banget, mula ana keringanan saka Allah kaya sing kasebut ing ayat 66.

3) Faedah lan piwulang saka ayat iki:

• Islam ngajarake keberanian lan keteguhan: Wong mukmin ora gampang mlayu saka tanggung jawab, utamane nalika mbela agama lan umat. Iki nuduhake yen Islam agama sing ngajeni keberanian lan kesetiaan.
• Ana keringanan lan kawicaksanan ing syariat: Allah ora mung menehi perintah keras, nanging uga menehi jalan metu sing wajar — kayata taktik perang utawa nggabung karo pasukan liya. Iki nuduhake yen Islam agama sing realistis lan ngerti kahanan manungsa.
• Bebendu Allah iku akibat saka tumindak sing salah: Ayat iki ngelingake yen saben tumindak ana akibat. Nanging, iki uga dadi dorongan supaya kita tansah ngati-ati lan tetep ing dalan sing bener.
• Neraka iku papan sing paling ala: Sebutan "بِئْسَ الْمَصِيرُ" (papan pungkasan sing paling ala) nggegirisi ati, nanging tujuane supaya kita wedi lan bali marang Allah, ora supaya kita putus asa.
• Islam ngajeni persatuan lan kerja sama: Tembung "فِئَةٍ" (golongan) nuduhake yen ing Islam, kekuwatan iku ana ing persatuan. Wong mukmin ora perang dhewekan, nanging bebarengan minangka siji umat.
• Ayat iki nuwuhake rasa tresna marang Islam: Amarga Islam ora mung ngandhani babagan dosa lan hukuman, nanging uga menehi dalan sing wicaksana lan adil. Iki nuduhake yen Allah iku Maha Adil lan Maha Welas Asih marang hamba-hamba-Ne.