Аль-Анфаль сүресі — Аят 16

1. Сөздердің мағынасы:

• يُوَلِّهِمْ دُبُرَهُ — оларға арқасын бұру, яғни жаудан қашу.
• مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ — шайқасқа қайта оралу үшін бұрылу, айла жасау.
• مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٍ — мұсылмандардың бір тобына қосылу, оларға барып паналау.
• بَاءَ — қайтты, оралды.
• مَأْوَاهُ — оның барар жері, тұрағы.
• الْمَصِيرُ — ақырғы барар орын, соңғы мекен.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят соғыс алаңындағы мұсылмандарға қатысты. Егер жау әскері мұсылмандардан екі еседен аспайтын болса, оларға қашуға рұқсат жоқ. Кімде-кім сол сәтте жауға арқасын бұрып қашса, ол Алланың қаһарына ұшырайды және оның барар жері тозақ болады. Бұл өте нашар ақыбет.

Алайда екі жағдайда қашуға рұқсат етіледі:

Біріншісі — шайқасқа айламен бұрылу. Яғни жауға қашқандай көрініп, оларды арбап, кенеттен қайта шабуылға шығу. Бұл — соғыс тактикасы, шынайы қашу емес.

Екіншісі — мұсылмандардың басқа тобына қосылу үшін шегіну. Яғни жаудан қорқып қашу емес, күш жинап, одақтасына барып, қайта шайқасуға дайындалу мақсатында шегіну.

Осы екі жағдайдан басқа себеппен жауға арқасын бұрған адам Алланың қаһарына лайық болады. Оның ақыреттегі орны — тозақ, ол қандай жаман мекен!

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ислам діні — тек қана ғибадат емес, ол жауапкершілік пен батылдық діні. Мұсылман өз қауымын қорғауда табанды болуы керек.
• Алла Тағала соғыс ережелерін де нақты белгілеп берген. Бұл діннің әрбір саласында әділдік пен даналық бар екенін көрсетеді.
• Қашуға рұқсат етілген жағдайлардың өзі ақылмен, стратегиямен байланысты. Ислам ақылсыз батылдықты емес, парасатты әрекетті үйретеді.
• Алланың қаһарынан сақ болу — әрбір мұсылманның жауапкершілігі. Бұл аят бізге жауапкершіліктен қашпай, берік тұруды үйретеді.
• Тозақтың нашар мекен екенін еске салу арқылы Алла бізді сақтандырады және жақсылыққа шақырады. Бұл — Алланың рақымының бір көрінісі: Ол бізге зиян келетін нәрселерден алдын ала ескертеді.
• Бұл аят мұсылмандар арасындағы ынтымақ пен бірліктің маңыздылығын көрсетеді. Бір-біріне қосылып, күш біріктіру — жеңістің кепілі.