سوره حجر — آيت 1

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• الر: اهي قرآن جي مقطّع حرفن مان آهن، جن جي حقيقي معنيٰ الله ئي ڄاڻي ٿو. اهڙن حرفن سان قرآن جي سورتون شروع ڪرڻ جو هڪ مقصد اهو آهي ته انسانن جي ڌيان ڪلام ڏانهن ڇڪجي، ۽ اهو به ظاهر ٿئي ته هي قرآن اهڙن ئي حرفن مان ٺهيل آهي، جيڪي عربن جي ٻوليءَ ۾ موجود آهن، پر ان جي باوجود ڪو به ان جهڙو ڪلام پيش ڪري نه ٿو سگهي.
• تِلْكَ: اهي (اشاري جا لفظ، وڏي ۽ بلند مرتبي ڏانهن اشارو ڪن ٿا).
• آيَاتُ الْكِتَابِ: ڪتاب جون آيتون (مراد آهي قرآن مجيد جون آيتون).
• وَقُرْآنٍ مُّبِينٍ: ۽ هڪ اهڙي قرآن جون، جيڪو پڌرو ۽ بيان ڪندڙ آهي.

2) تفسير:

”الر“ اهي مقطّع حرف آهن، جن جي ڪا به مخصوص معنيٰ الله تعاليٰ کان سواءِ ڪو نه ٿو ڄاڻي. اهڙا حرف ڪيترن ئي سورتن جي شروعات ۾ آيا آهن، جن جو هڪ مقصد اهو آهي ته قرآن جي عظمت ۽ ان جي معجزي واري حيثيت کي ظاهر ڪيو وڃي.

پوءِ الله تعاليٰ فرمايو ته هي بلند مرتبي واريون آيتون، جيڪي هن ڪتاب ۾ نازل ٿيون آهن، اهي الله جي طرفان نازل ٿيل آهن ۽ اهي هڪ اهڙي قرآن جون آيتون آهن، جيڪو پڌرو ۽ واضح آهي. هي قرآن حق ۽ باطل ۾، ۽ حلال ۽ حرام ۾ فرق بيان ڪري ٿو. ان ۾ توحيد ۽ شرعتن جا احڪام اهڙي نموني بيان ڪيا ويا آهن، جو ڪنهن به شڪ ۽ شبهي جي گنجائش نه ٿي رهي. هن ۾ ”ڪتاب“ ۽ ”قرآن“ ٻنهي لفظن جو ذڪر ڪيو ويو آهي، جيتوڻيڪ ٻئي هڪ ئي شيءِ ڏانهن اشارو ڪن ٿا، پر لفظن جي فرق سبب ٻنهي جو الڳ الڳ ذڪر ڪيو ويو، ته جيئن ان جي شان ۽ عظمت وڌيڪ واضح ٿئي.

3) فائدا ۽ سبق:

• قرآن مجيد هڪ اهڙو ڪتاب آهي، جيڪو حق ۽ باطل جي وچ ۾ فرق واضح ڪري ٿو ۽ انسان کي سڌي رستي ڏانهن هدايت ڪري ٿو.
• قرآن جون آيتون بلند مرتبي واريون آهن ۽ اهي الله تعاليٰ جي طرفان نازل ٿيل آهن، ان ڪري اسان کي انهن تي پوري يقين ۽ ايمان رکڻ گهرجي.
• قرآن جي معجزي واري حيثيت ان ڳالهه جي دليل آهي ته هي ڪلام الله جو آهي، ڇاڪاڻ ته اهڙن ئي حرفن مان ٺهيل هجڻ جي باوجود ڪو به ان جهڙو ڪلام پيش ڪري نه ٿو سگهي.
• قرآن مجيد کي سمجهڻ، ان تي عمل ڪرڻ ۽ ان جي تعليمات کي پنهنجي زندگيءَ ۾ لاڳو ڪرڻ هر مسلمان جي لاءِ ضروري آهي.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن سان محبت ڪيون، ان کي پڙهيون، سمجهيون ۽ ان جي هدايتن تي هلون، ڇاڪاڻ ته اهو ئي اسان جي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابيءَ جو ذريعو آهي.