سوره نحل — آیه 125

معانی کلمات:

• سَبِیلِ: راه، آیین، دین.
• بِالْحِکْمَةِ: با گفتار استوار و محکم، سخنی که مطابق با واقع و عقل سلیم باشد.
• الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ: پند و اندرز نیکو، سخنی که با مهربانی و نرمی در دل اثر کند و انسان را از بدی بازدارد.
• جَادِلْهُمْ: با آنان بحث و گفتگو کن.
• بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ: به شیوهای که نیکوتر و زیباتر است؛ یعنی با نرمی، ادب و منطق.

تفسیر:

ای پیامبر، تو و پیروانت را به راه پروردگارت که همان دین اسلام است، دعوت کن. این دعوت باید با حکمت باشد؛ یعنی سخنی استوار، سنجیده و متناسب با فهم و درک مخاطب، بهگونهای که حق را روشن کند. سپس با موعظهٔ نیکو؛ یعنی پند و اندرزی که از روی مهربانی و دلسوزی باشد، نه تندخویی و سرزنش، تا دلهای مردم را بهسوی خیر جذب کند و آنان را از شر بازدارد. اگر با تو به مجادله و بحث پرداختند، با بهترین شیوه با آنان گفتگو کن؛ با نرمی، ادب، منطق و استدلالی زیبا، نه با تندی و خشونت، تا حقیقت بهتر آشکار شود. بدان که وظیفهٔ تو فقط رساندن پیام است و هدایت مردم در دست خداست. پروردگار تو به حال کسانی که از راه او گمراه شدهاند داناتر است و به کسانی که هدایت یافتهاند نیز داناتر است. پس اندوهگین مشو و خود را برای هدایت آنان به زحمت مینداز، زیرا خداوند هر کس را بر اساس علم و حکمت خود هدایت یا گمراه میکند و در نهایت پاداش و کیفر همه با اوست.

فواید و پیامهای آیه:

• دعوت به دین باید بر پایهٔ علم، آگاهی و درایت باشد، نه احساسات و هیجان.
• در تبلیغ دین، نرمی و مهربانی از تندی و خشونت بسیار مؤثرتر است.
• گفتگو با مخالفان باید با بهترین روش و نیکوترین اخلاق انجام شود تا زمینهٔ پذیرش حق فراهم گردد.
• هدایت در دست خداست؛ پیامبران و مبلغان فقط وظیفهٔ رساندن پیام را دارند، پس نباید از نتیجهای که رخ نمیدهد ناامید یا اندوهگین شوند.
• علم بیپایان خداوند شامل همهٔ انسانهاست؛ او میداند چه کسی شایستهٔ هدایت است و چه کسی با لجاجت، گمراهی را برگزیده است.